ჟურნალისტიკის პრინციპები


images (3)

საკონსულტაციოშეხვედრისშემდეგ, რომელიც 1978 წელსჩატარდაიუნესკოსეგიდით, გაერთიანდნენპროფესიონალიჟურნალისტებისსაერთაშორისოდარეგიონალურიორგანიზაციები, რომელთარიგებში 400 000 ჟურნალისტია.
მეორესაკონსულტაციოშეხვედრამ (1980 წელსმეხიკოში) სრულიმხარდაჭერაგამოუცხადაიუნესკოსდეკლარაციისიმძირითადპრინციპებს, რომელიცეხებოდამასობრივიინფორმაციისსაშუალებათაწვლილსმშვიდობისგანმტკიცების, საერთაშორისოურთიერთგაგებისადაადამიანისუფლებებისგანვითარებისსაქმეში, აპარტეიდის, რასიზმისადაომისადმიმოწოდებისწინააღმდეგბრძოლაში. გარდაამისა, შეხვედრაზემიიღეს `მეხიკოსდეკლარაცია~, რომელიცმოიცავდაჟურნალისტურიეთიკისეროვნულდარეგიონალურკოდექსებშიმოქმედპრინციპებს, აგრეთვე, სხვასაერთაშორისოდასამართლებრივდებულებებს.
1983 წელსპარიზსადაპრაღაშიმე-4 საკონსულტაციოშეხვედრამაღნიშნაიუნესკოსდეკლარაციისუცვლელიფასეულობებისშესახებ, კერძოდ: `სიტყვის, აზრისადაინფორმაციისთავისუფლება, ადამიანისუფლებათაუმნიშვნელოვანესიშენაძენი, მშვიდობისადასერთაშორისოურთიერთობებისგანმტკიცებისსასიცოცხლოდმნიშვნელოვანიფაქტორია~. შეხვედრაზეაგრეთვეაღინიშნაისუდიდესიროლი, რომელსაცინფორმაციადაკომუნიკაციაასრულებსეროვნულდასაერთაშორისოდონეზე.
შეხვედრაზეშეიმუშავესჟურნალისტთაპროფესიულიეთიკისპრინციპები, რომლებიცგამიზნულიაპროფესიულიორგანიზაციებისდამოუკიდებელიგანვითარებისათვის.

I პრინციპი
მოქალაქეთაუფლებასარწმუნოინფორმაციაზე
ხალხს, მთლიანადდა, კერძოდ, მოქალაქეებსუფლებააქვთ, სარწმუნოდაზუსტიინფორმაციისსაშუალებით, იღებდნენსინამდვილისობიექტურსურათს, აგრეთვე, გამოხატავდნენსაკუთარაზრსმის-ით, როგორცურთიერთკავშირისდაკულტურულიგაცვლისსააშუალებას.

II პრინციპი
მოვლენებისობიექტურიგაშუქებაჟურნალისტისმოვალეობაა
ჟურნალისტისუპირველესიამოცანაა, მოვლენებისსამართლიანიასახვითუზრუნველყოსმოქალაქეთაუფლებასარწმუნოდაობიექტურინფორმაციაზე, როდესაცფაქტებიშუქდებასაკუთარკონტექსტში, სხვადასხვამოვლენებთანკავშირებისმინიშნებით, დამახინჯებისგარეშე, დაშემდეგჟურნალისტისმიერშემოქმედებითადგადამუშავებული. ასეთშემთხვევაშისაზოგადოებასარწმუნოინფორმაციისსაშუალებითიღებსმიმდინარემოვლენისრეალურსურათს, სადაცმოვლენათაფესვებიდაბუნება, განვითარებისპროცესიდაფაქტებისდღევანდელიმდგომარეობამაქსიმალურადობიექტურადიქნებაასახული.

III პრინციპი
ჟურნალისტისსოციალურიპასუხისმგებლობა
ჟურნალისტიკაშიინფორმაციააღიქმებაარაროგორცმოსახერხებელირამ, არამედროგორცსოციალურისიკეთე. ესიმასნიშნავს, რომჟურნალისტიპასუხისმგებელიამისმიერმოწოდებულინფორმაციაზეარამარტოიმპირებისწინაშე, რომლებიცაკონტროლებენმასობრივიინფორმაციისსაშუალებებს, არამედმთლიანადსაზოგადოებისწინაშე. მანუნდაგაითვალისწინოსსოციალურიინტერესებისმთელისპექტრი. სოციალურიპასუხისმგებლობაჟურნალისტისაგანმოითხოვსნებისმიერსიტუაციაშიეთიკაზეპირადიწარმოდგენისშესაბამისადიმოქმედოს.

IV პრინციპი
ჟურნალისტისპროფესიულიპატიოსნება

ჟურნალისტიკისსოციალურიროლი, ამპროფესიისწარმომადგენლებსპატიოსნებისმაღალსტანდარტებსუყენებს, იმუფლებისჩათვლით, რომჟურნალისტმაარშეასრულოსსამუშაოთავისირწმენისადაპრინციპებისწინააღმდეგ, დაიცვასინფორმაციისწყაროსკონფიდენციალობა, ჩაერთოსგადაწყვეტილებებისმიღებაში. პროფესიულიპატიოსნებაჟურნალისტსუკრძალავსმიიღოსნებისმიერიფორმისანაზღაურებავისიმეკერძოინტერესისსასარგებლოდ, თუკიესეწინააღმდეგებასაზოგადოებრივკეთილდღეობას.
პროფესიულიპატიოსნებააგრეთვეგულისხმობსპატივისცემასინტელექტუალურისაკუთრებისმიმართ, კერძოდ, პლაგიატისმიუღებლობას.

V პრინციპი
ინფორმაციისსაზოგადოებრივიხელმისაწვდომობადამასობრივიინფორმაციისსაშუალებებშიმონაწილეობა

პროფესიისბუნებამოითხოვსჟურნალისტისაგანუზრუნველყოსსაზოგადოებისათვისინფორმაციისხელმისაწვდომობადამოქალაქეებისმონაწილეობამასობრივიინფორმაციისსაშუალებებისმუშაობაში, უარყოფისადაპასუხისუფლებისჩათვლით.

VI პრინციპ
პირადიცხოვრებისადაღირსებისპატივისცემა
ჟურნალისტიკისპროფესიულისტანდარტებისგანუყოფელინაწილიამოქალაქეთაუფლებებისადარეპუტაციისდაცვის, ცილისწამების, შეურაცხყოფისადადიფაციისაკრძალვისსფეროში, საერთაშორისოდაეროვნულიუფლებებისდაცვისდებულებათაშესაბამისად, პირადიცხოვრებისადაადამიანურიღირსებისპატივისცემა.

VII პრინციპი
საზოგადოებრივიინტერესებისპატივისცემა
ჟურნალისტიკისპროფესიულისტანდარტებიგულისხმობსსაზოგადოებრივიინტერესების, მისიდემოკრატიულიინსტიტუტებისადასაზოგადოებრივიმორალისპატივისცემას.

VIII პრინციპი
საყოველთაოფასეულობებისადაკულტურულიმრავალფეროვნებისპატივისცემა

ჭეშმარიტიჟურნალისტიიცავსჰუმანიზმისსაყოველთაოპრინციპებს,
პირველყოვლისამშვიდობას, დემოკრატიას, ადამიანისუფლებებს, სოციალურპროგრესს, ნაციონალურთავისუფლებას; ამავედროსპატივსმიაგებსთითოეულიკულტურისგანსხვავებულობას, ფასეულობებსადამიღწევებს, როგორცთითოეულიადამიანისუფლებას, თავისუფლადაირჩიოსდაგანავითაროსთავისიპოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკურიდაკულტურულისისტემა. ამმიზნითჟურნალისტიაქტიურადმონაწილეობსსოციალურგარდაქმნებშისაზოგადოებისსრულყოფაში. მასსაკუთარიწვლილიშეაქვსსაერთაშორისოურთიერთობებშინდობისკლიმატისდამკვიდრებაში, ხელსუწყობსსაყოველთაომშვიდობასადასამართლიანობას, დაძაბულობისშემცირების, განიარაღების, ეროვნულიგანვითარებისპოლიტიკას. პროფესიისეთიკაჟურნალისტისაგანმოითხოვს, იცოდესსაერთაშორისოკონვენციების, დეკლარაციებისადარეზოლუციებისშესაბამისიდებულებები.

IX პრინციპი
ბრძოლაომებისადასხვაუბედურებებისწინააღმდეგ, რომლებიცკაცობრიობასემუქრება

ჰუმანიზმისსაყოველთაოფასეულობებისწინაშეეთიკურივალდებულებებიმოუწოდებსჟურნალისტსთავიშეიკავოსნებისმიერიფორმითაგრესიულიომებისადაგამალებულიშეიარაღების (განსაკუთრებითბირთვული) ანომისაკენმოწოდების, ნებისმიერიფორმისძალადობის, მტრობისაანდისკრიმინაციის, კერძოდ—რასიზმისადააპარტეიდის, ცალკეულირეჟიმებისმხრიდანტირანიის, კოლონიალიზმისადანეოკოლონიალიზმის, აგრეთვე, ისეთიუბედურებების, რომლებიცემუქრებაკაცობრიობას: სიღატაკის, შიმშილისადაავადმყოფობისგამართლებისაგან. ამგვარად, ჟურნალისტსშეუძლიადაეხმაროსსაზოგადოებას, რათააღმოიფხვრასუნდობლობახალხთაშორის, გახადოსთავისიქვეყნისმოქალაქეებისხვათაგაჭირვებისმიმართთანამგრძნობი, უზრუნველყოსერების, ხალხებისადაცალკეულიმოქალაქისუფლებისადაღირსებისდაცვამიუხედავადრასისა, სქესისა, ენისა, ეროვნებისა, რელიგიისათუფილოსოფიურიმსოფლმხედველობისა.

X პრინციპი
ახალიმსოფლიოსაინფორმაციოდასაკომუნიკაციოწესრიგისგანვითარება

თანამედროვემსოფლიოშიჟურნალისტიმოღვაწეობს, ერთიმხრივ, ახალისაერთაშორისოურთიერთობების, და, მეორემხრივ, ახალისაინფორმაციოწესრიგისპირობებში. წარმოადგენსრაახალისაერთაშორისოეკონომიკურიწესრიგისწევრს, იგიმოწოდებულიაინფორმაციისდაკომუნიკაციისდარგშიდეკოლონიზაციისადადემოკრატიისათვის, როგორცეროვნულ, ისესაერთაშორისოდონეზე. ახალიმოწყობისბაზადუნდაიქცესხალხთაშორისმშვიდობიანითანაარსებობადაკულტურულითვითმყოფადობისადმისრულიპატივისცემა. ჟურნალისტისმოვალეობაა, ხელიშეუწყოსინფორმაციისდარგშისაერთაშორისოურთიერთობათადემოკრატიზაციას, კერძოდდაიცვასდაგანავითაროსქვეყნებსადახალხებსშორისმშვიდობიანიდამეგობრულიდამოკიდებულება.
ჰურნალისტიკისდარგშიპროფესიულიეთიკისსაერთაშორისოპრინციპებიმომზადებულიქნასხვადასხვასაერთაშორისოდარეგიონალურიორგანიზაციებისსაკონსულტაციოშეხვედრებზე 1978 წლიდან 1983 წლამდე. ესააჟურნალისტთასაერთაშორისოორგანიზაცია (IOჟ), ჟურნალისტთასაერთაშორისოფედერაცია (IFჟ), პრესისსაერთაშორისოკათოლიკურიკავშირი (UჩIP), ჟურნალისტთალათინოამერიკულიფედერაცია (FELAP), პრესისმუშაკებისლათინოამერიკულიფედერაცია (FELAთღAP), არაბჟურნალისტთაფედერაცია (FAჟ), აფრიკელიჟურნალისტთაკავშირი (UUAჟ), სამხრეთაღმოსავლეთიაზრიისსახელმწიფოთაასოციაციისჟურნალისტთაფედერაცია (ჩAჟ). ჟურნალისტთასაერთაშორისოფედერაციაარმონაწილეობდადასკვნითშეხვედრაზეპარიზში 1983 წელს, სადაცმიღებულიქნაზემოაღნიშნულიდოკუმენტი.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s