პროფესიული განათლების მდგომარეობა და მისი ტრანსფორმაციის აუცილებლობა


ქვეყნის საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების პოლიტიკა პროფესიული განათლების მიმართ, როგორც გვიჩვენებს ანალიზი, წლების განმავლობაში არ ატარებდა სისტემურ, კონსტრუქციულ და თანმიმდევრულ ხასიათს. ის არ ეყრდნობოდა ანალიტიკურ მიდგომებს და ვერ შეიძინა ქვეყნის მიმდინარე ეტაპისთვის და მით უფრო სტრატეგიული სოციალურ-ეკონომიკური მიზნების განხორციელებისთვის საჭირო ხასიათი. ამის შედეგად პროფესიული განათლების სისტემა ადეკვატურად ვერ პასუხობდა კონკრეტული ეტაპის და მომავალ სოციალურ – ეკონომიკურ გამოწვევებს.

სახლმწიფო პოლიტიკა პროფესიული განათლების სფეროს მიმართ ხასიათდებოდა რადიკალურად განსხვავებული მიდგომით:

▶გარკეულ ეტაპზე შეინიშნებოდა პროფესიული განათლების, როგორც სახელმწიფო ინსტიტუციის გაუქმების მცდელობა;

▶შემდგომ ეტაპზე – განათლების ამ სფეროს მიმართ სახელმწიფოს ვალდებულებების უარყოფა, სისტემის კონსერვაციისა და ქონების გასხვისების, ხოლო პროფესიული მომზადების ფუნქციების მხოლოდ დამსაქმებლების ან უშუალოდ მოქალაქეების ზრუნვის საგნად ქცევის მცდელობა;

▶მიმდინარე ეტაპზე – პროფესიული განათლების პოლიტიკის მიმართ სისტემური, ანალიტიკური მიდგომის გარეშე აღმასრულებელი ხელისუფლების დონეზე ხდება ამ სფეროს განვითარების აუცილებლობის დეკლარირება, გაურკვეველი პრინციპით სასწავლო დაწესებულებების ერთ-ერთი სეგმენტის გამოკვეთა და მატერიალური ბაზის მოწესრიგების მიზნით დაფინანსების დაწყება.

პროფესიული განათლება საკანონმდებლო და ნორმატიულ აქტებში.

• საქართველოს კონსტიტუცია – მუხლი 35

35 – ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს: ყველას აქვს განათლების მიღებისა და მისი ფორმის არჩევის უფლება. აღნიშნული მუხლის მესამე პუნქტი აყალიბებს შემდეგ ნორმას: სკოლამდელ აღზრდას უზრუნველყოფს სახელმწიფო. დაწყებითი განათლება სავალდებულოა. სახელმწიფო თავის ხარჯზე უზრუნველყოფს საბაზო განათლებას. მოქალაქეებს უფლება აქვთ კანონით დადგენილი წესით და განსაზღვრულ ფარგლებში სახელმწიფო სასწავლებლებში უფასოდ მიიღონ საშუალო, პროფესიული და უმაღლესი განათლება.

საქართველოს კონსტიტუციის ამ მუხლის ფორმულირება ჩამოყალიბებულია ზოგადად, ადამიანის საყოველთაო უფლებების დეკლარაციის ან სხვა საერთაშორისო აქტების დეფინიციების დონეზე და ანალოგიით. აღნიშნული პუნქტი აფიქსირებს მოქალაქის მიერ პროფესიული განათლების მიღების უფლებას, ხოლო ამ უფლების განხორციელების მექანიზმის, სახელმწიფოსა თუ სხვა ინსტიტუციების ვალდებულებების, მოვალეობებისა და ფუნქციების განსაზღვრას მთლაინად აკისრებს დარგობრივ კანონს, ანუ მოქალაქის უფლების რეალიზაციის უზრუნველყოფის დადგენა გადამისამართებულ იქნა კანონზე „პროფესიული განათლების შესახებ“.

• კანონი ”პროფესიული განათლების შესახებ”.

საქართველოს კანონმა „პროფესიული განათლების შესახებ“ /2007 წ./ აგრეთვე ვერ შეასრულა ერთ-ერთი უპირველესი ამოცანა და ვერ განსაზღვრა მოქალაქის მიერ პროფესიული განათლების მიღების უფლების უზრუნველყოფის მექანიზმი და ამ მხრივ ვალდებულების მქონე ინსტიტუციები.

კერძოდ, კანონის მეშვიდე მუხლის 1 – ი პუნქტი ადგენს : „ყველას აქვს უფლება, მიიღოს პროფესიული განათლება, რათა შეიძინოს ის ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომლებიც აუცილებელია პროფესიული საქმიანობისათვის.“ ანუ ამჟამად მოქმედ კანონში ფაქტიურად განმეორებულ იქნა კონსტიტუციის მუხლის ზოგადი დეფინიცია და არ დადგინდა მოქალაქისთვის მიკუთვნილი უფლების რეალიზაციის წესი და მექანიზმი. გაურკვეველი დარჩა – ვინ უნდა უზრუნველყობდეს ამ უფლების განხორციელებას: მხოლოდ – სახელმწიფო? თუ მასთან ერთად/ან მის გარეშე რომელიმე კერძო ან საზოგადოებრივი ინსტიტუციები. ამ პუნქტით არ განისაზღვრა სახელმწიფოს, დაინტერესებული სუბიექტების, თუ უშუალოდ მოქალაქეების სახსრებით, ან ყველა მხარის თანამონაწილეობით უნდა განხორციელდებოდეს უფლების რეალიზაცია.

კონსტიტუციისგან განსხვავებით პროფესიული განათლების ხელმისაწვდომების განსაზღვრის ნაცვლად, კანონში დაემატა დეკლარაციული ხასიათის, მაგრამ მაინც შემზღუდავი განმარტება: .. „რათა შეიძინოს ის ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომლებიც აუცილებელია პროფესიული საქმიანობისათვის“. მიგვაჩნია, რომ მსოფლიო თანამეგობრობის მიერ პროფესიული განათლების სფეროში დასახული გეზის, ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური სტრატეგიული ინტერესების, მოქალაქის და დამსაქმებლის წინაშე მდგარი გამოწვევის გათვალისწინებით ამ მუხლის ფორმულირება ითხოვს პრინციპულად ახალ რედაქციას.

მთლიანობაში კანონი არ აყალიბებს ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური ინტერესების დაკმაყოფილებისთვის საჭირო პირობებს, რათა პროფესიული განათლების სისტემა ადეკვატურად პასუხობდეს რეალურ სოციალუ-ეკონომიკურ გამოწვევებს – ქვეყნის, კონკრეტული რეგიონის, დარგისა თუ მოქალაქის მოთხოვნების რეალიზაციას, ვერ აყალიბებს ისეთ პირობებს, რომ რთულ სოციალურ და ეკონომიკურ პირობებში საჯარო თუ კერძო სასწავლებელი გახდეს უფრო ეფექტური, ქმედითუნარიანი, მოქნილი და მობილური.

სისტემის მართვის თვალსაზრისით კანონი არ აყალიბებს პროფესიული განათლების განვითარებისთვის რეალურად საჭირო პირობებს: უმეტესწილად ის არ ემსახურება მართვის დემოკრატიზაციის პროცესს და აგებულია ცენტრალიზაციის პრინციპებისკენ მისწრაფებაზე. დებულებათა უმეტესი ნაწილი ატარებს დეკლარაციულ ხასიათს: მაგალითად, კანონი მხოლოდ სურვილის დონეზე, ფორმალურად აფიქსირებს სოციალური დიალოგის აუცილებლობას, მექანიზმის არასრულყოფილების და მასტიმულირებელი ნორმების არ არსებობის გამო ხელს არ უწყობს სოციალური პარტნიორობის ინსტიტუტის დამკვიდრებას და მის ქმედითუნარიანობას.

კანონი არ ქმნის პირობებს პროფესიულ განათლებაში კერძო და არასახელმწიფო ინსტიტუტების აქტიური ჩართვას და კერძო ინიციატივის სტიმულირების მექანიზმებს, ფორმალიზებული, ჭარბი ბიუროკრატიის შემოღებით ზღუდავს ცვალებად გამოწვევებზე მათი მხრიდან სწრაფი რეაგირების შესაძლებლობებს. ამგვარი მიდგომა შემდგომ აისახა კანონქვემდებარე აქტებშიც, რომელთა ნორმატიული რეგულირების არსი აგებულია არა ნებართვის დართვის, არამედ შეზღუდვების და აკრძალვის სურვილზე.

კანონი მიზნად ისახავს რეგულირების მექანიზმების ცენტრალიზებული სქემებით აგებას, ანუ ბიუროკრატიულ მარწუხებში მოქცევას, სამინისტროს ქვედანაყოფების უფლებების დადასტურებას და გაძლიერებას. თვითმართველობის, ნორმატიული რეგულირების, სოციალური პარტნიორობის და რიგ სხვა საკითხში სასწავლო დაწესებულების ავტონომიურობა ფაქტიურად ბუტაფორიად არის ქცეული. მაგალითად, სამეურვეო საბჭოს შემადგენლობას, აგრეთვე სოციალურ პარტნიორებს ფაქტიურად ადგენს სამინისტროს ერთ-ერთი ქვედანაყოფი, სასწავლებლის საქმიანობის რიგი მიმართულებები უნდა ხორციელდებოდეს სამინისტროს ზოგჯერ არამიზნობრივი სამსახურის ნებართვის შედეგად და ა.შ.

დებულებათა ნაწილის გამო კანონი არ ქნის პროფესიული განათლების თავისუფალ სივრცეში განვითარებისთვის საჭირო პირობებს, პირველ რიგში ყველა დაინტერესებული მხარის მონაწილეობით სისტემის ფინანსირების წყაროების დივერსიფიცირების და ამისთვის საჭირო სტიმულირების მექანიზმების ჩამოყალიბება-ამოქმედებას, მაგალითად, საჯარო სასწავლებლების ფასიანი საგანმანათლებლო მომსახურების, თუ სასწავლო-საწარმოო საქმიანობის განხორციელების კუთხით (შემზღუდავი ნორმები, სავალდებულო შეთანხმებები, ნებართვები) ან კერძო სეგმენტის აქტიურობის სამოტივაციო სტიმულების შექმნის თვალსაზრისით.

კანონში მრავალი ცვლილებების შეტანის და მინისტრების დაუსრულებელი ცვლის კვალდაკვალ თვით განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სტრუქტურა მრავალჯერ იქნა გადაწყობილი. ამ რეორგანიზაციების შედეგად, პროფესიული განათლების მნიშვნელობის დეკლარირების მიუხედავად, სამინისტროს სტრუქტურაში არ დარჩა დარგში არსებული მდგომარეობის და ტენდენციების ანალიზის, მის საფუძველზე პოლიტიკის განსაზღვრის, რეალიზაციისა და სარეფორმო ღონისძიებების განხორციელების კოორდინაციის მცირე სპეციალიზეული ერთეულიც კი. ამის ნაცვლად ზოგ შემთხვევაში მოხდა ფუნქციების სამინისტროს ქვედანაყოფებზე გადამისამართება და სასწავლებლების ავტონომიური უფლებების ხარჯზე საქმიანობის მრავალი მიმართულებით უკიდურესი ცენტრალიზაცია.

• პროფესიული განათლება და პროფესიული საგანმანათლებლო სტანდარტები.

2010 წელს სამინისტროს მიერ მომზადდა პროფესიულ კვალიფიკაციათა ჩარჩო ნუსხა (კლასიფიკატორი). 2011 წელს პროფესიული განათლების რეფორმის ფინანსირების ფარგლებში, „პროფესიის“ და „პროფესიული საგანმანათლებლო“ სტანდარტების ფუნქციისა და დანიშნულების განსაზღვრის გარშე,(შედარებისთვის შეგიძლიათ იხილოთ ILO-ს, ევროკავშირის შესაბამისი ინსტიტუტის პროფესიების და,მაგალითად, BIBB- ის მიერ შემუშავებული საგანმანათლებლო სტანდარტები) შედგენილ და განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის მიერ დამტკიცებულ იქნა 226 (???) პროფესიული სტანდარტი.

ამ ვადაში და რეალურად არსებული ძალებით ამ რაოდენობის სრულფასოვანი სტანდარტების შემუშავება ძალზე რთული და თითქმის შეუძლებელია.

გარდა ამისა ქვეყანაში სტანდარტიზაციის სახელმწიფო სისიტემის უქონლობის ვითარებაში (ანუ მოწყობილობა-დანადგარების, ინსტუმენტების, მასალა-ნედლეულის, ტექნოლოგიური პროცესების სტანდარტების უქონლობის პირობებში) შეუძლებელია სრულფასოვანი პროფესიული საგანმანათლებლო სტანდარტების დადგენა. ამგვარ პირობებში ალბათ დასაშვები იყო მხოლოდ საერთაშორისო (90-ზე მეტ ქვეყანაში აღიარებული) ISO სტანდარტებზე დაყრდნობით, დროებითი სარგებლობის მარეგულირებელი ნორმატივების შედგენა.

იმავდროულად, გაუგებარი რჩება, სტანგარტების შემუშავების შემდეგ რა მოტივით 2011 წელსვე ETF-ის მხარდაჭერით დაიწყო ახალი პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავდა პროფესიული სტანდარტების გადახედვას და პროგრამების გადამუშავებას.

ამავე პერიოდში აგრეთვე შემუშავებულ იქნა პროფესიული სასწავლო დაწესებულების მასწავლებელთა პროფესიული სტანდარტი. სამწუხაროდ სტანდარტის შემუშავების მეთოდოლოგიური მიდგომები გაუგებარია, ვინაიდან ის არ ითვალისწინებს დარგის სპეციფიკას. აღნიშნული სტანდარტის შესაბამისად, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის მიერ ტრენინგ – მოდულებით პროფესიული განათლების მასწავლებლებისათვის ჩატარდა 2 დონის ტრენინგი იმ მიდგომებით და მასალების გამოყენებით, რომლებიც მომზადებული იყო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის მასწავლებლებისთვის.

პროფესიული განათლების სისტემის მდგომარეობა.

/საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით/

1. სასწავლო დაწესებულებების ქსელი:

შენიშვნა: 2009 წლის შემდგომი მონაცემები საქსტატს არ გააჩნია და არ გამოუქვეყნებია. პროფესიული განათლების სისტემიდან მოპოვებული მონაცემებით ქსელის ოპტიმიზაციის შედეგად სასწავლებელთა რაოდენობა შემცირდა 80 ერთეულით და 2012 წელს ის შეადგენს 16 სასწავლებელს.

 სამოსწავლო ადგილების ანალიზის გაკეთება წლების დინამიკაში გახდა შეუძლებელია გარკვეული პერიოდის სტატისტიკური მონაცემების არარსებობის გამო.

დასკვნა: პროფესიული განათლების სისტემიდან მოპოვებული მონაცემებით ქსელის ოპტიმიზაციის შედეგად სასწავლებელთა რაოდენობა შემცირდა 80-ერთეულით. ამჟამად სულ დარჩა 14 ერთეული, აქედან: 5 ავტორიზებული და 9 „სასწავლო წლის დაწყებამდე ავტორიზებულად ჩათვლილი სახელმწიფო პროფესიული/საზოგადოებრივი კოლეჯი“. კერძო პროფესიული სასწავლებლების – 63 ერთეულით, ხოლო შემდგომ პერიოდში სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო და ა.შ. ანუ ტექნიკური განხრის სასწავლო დაწესებულებების რაოდენობის შემცირების ფონზე კერძო სასწავლებლების ნუსხის შევსება მოხდა კულტურის, მედიცინის და სხვა მიმართულებით მომუშავე კურსების ან სასწავლებლების დამატებით.

ამ წლებში, პროფესიული განათლების სისტემის საფუძვლიანი ანალიზის გარეშე, რეფორმის ფარგლებში განხორციელდა სასწავლებლების ქსელის ოპტიმიზაცია: ამ პროცესში არ იყო გათვალისწინებული კონკრეტული რეგიონის სოციალურ-ეკონომიკური ინტერესები, ტერიტორიული და დარგობრივი პროფილით განლაგების საჭიროება, დემოგრაფიული ვითარება, მიგრაციის მდგომარეობა და რეგიონალურ ბაზარზე უმუშევრობის დონე,მოთხოვნილი ცოდნის, კვალიფიკაციების, უნარების თვალსაზრისი. ამით ფაქტიურად უგულველყოფილ იქნა საქართველოს კონსტიტუციის 31 მუხლი: „სახელმწიფო ზრუნავს ქვეყნის მთელი ტერიტორიის თანაბარი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისათვის…“ ამჟამად არსებული ქსელი უპირატესად ორიეტირეულია სოციალური დაკვეთის შესრულებაზე, ხოლო სამოსწავლო ადგილების სიმცირე მხოლოდ ნაწილობრივად უზრუნველყოფს პრობლემის მოგვარებას. გატარებული ზომების შედეგად ჩამოყალიბდა ქსელის განლაგების გაუმართლებელი დისპროპორცია. მაგალითად, მცხეთა-მთიანეტის, ქვემო სვანეთის და აჭარის მთიანი რეგიონები დარჩნენ ქსელით დაფარვის გარეშე, ხოლო სოფლის მოსახლეობის დიდი მოცულობის მქონე სამეგრელოს, შიდა და ქვემო ქართლის, იმერეთის რეგიონში დატოვებულ იქნა მხოლოდ ქალაქის პროფილის თითო სასწავლებელი.

2. მოსწავლეთა კონტინგენტის ანალიზი /ტენდენცია 2000 – 2008 წ. დინამიკაში/.

შენიშვნა: შემდგომი მონაცემები საქსტატს არ გააჩნია და არ გამოუქვეყნებია.

დასკვნა: სისტემიდან მოპოვებული მონაცემებით ოპტიმიზაციის და სარეფორმო ღონისძიებების გატარების შედეგად მოსწავლეთა კონტინგენტი (2012 წელს 2000 წელთან შედარებით) შემცირდა 20 000; კერძო სექტორში 7000-ით, ანუ 15 ჯერ.

კერძო სასწავლებლებში ამ ჭრილში ჩამოყალიბებული ვითარება უცნობია.

მოსწავლეთა კონტინგენტის მხრივ სარეფორმო პროცესმა მოახდინა არასასურველი გავლენა: 30-ზე მეტი რაიონის ახალგაზრდობისთვის პროფესიული განათლების მიღება გახდა ხელმიუწვდომელი. შეუსაბამობა და დისპროპორცია შეიქმნა მოსამზადებელი და რეგიონების ნაწილისთვის ტრადიციულად აქტუალური პროფესიების დარგობრივ ჭრილშიც. სკოლებიდან მოსწავლეთა განთესვის და შრომისუნარიანი მოსახლეობის, მათ შორის ახალგაზრდობის დაუსაქმებლობის მზარდი ტენდენციის გათვალისწინებით, სხვა მიზეზებთან ერთად (სამუშაო ადგილების, თვითდასაქმებისთვის პირობების შეუქმნელობა) შექმნილი ვითარება შეიძლება შეფასდეს შიდა და გარე მიგრაციისა და უმუშევრობის შემდგომი ზრდის გამომწვევ მიზეზად. ამ მხრივ ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითს წარმოადგენენ ტრადიციულად აგრარული და მაღალმთიანი რაიონები.

3. პროფესიული სასწავლებლების კურსდამთავებულთა ანალიზი

/2000 – 2008 წ./

 მოსამზადებელი პროფესიების ანალიზი წლების დინამიკაში შეუძლებელია სათანადო მონაცემთა ბაზის არარსებობის გამო.

დასკვნა: 2008 წელს (2000 წელთან შედარებით) კურსდამთავრებულთა რაოდენობა შემცირდა 6100, ხოლო კერძო სასწავლებლებიდან 1300 კაცით. სისტემიდან მოპოვებული მონაცემებით ოპტიმიზაციისა და სარეფორმო ღონისძიებების გატარების შედეგად სახელმწიფო სასწავლებლების კურსდამთავრებულთა რიცხვი 2012 წლისთვის შემცირდა 3746, ხოლო კერძო სასწავლებლებიდან მონაცემები – უცნობია.

განსაკუთრებულად აღსანიშნავია, რომ ამის გამო რეგიონების დიდ ნაწილში წარმოიშვა რიგი პროფესიების კვალიფიცირებული სპეციალისტების დეფიციტი. მაგალითად, ხარატი,ზეინკალ-მეიარაღე, მღარავი, მექანიკოსი, ვეტერინალური დამუშავების სპეციალისტი და სხვა.

4. სისტემის პედაგიგიური პერსონალი /2006 – 2009 წ./

 2009 წლის შემდგომი მონაცემები საქსტატს არ გააჩნია და არ გამოუქვეყნებია, ხოლო

სხვა წყაროებშიც მონაცემთა ბაზის არარსებობის გამო 2012 წლამდე დინამიკაში ანალიზის გაკეთება შეუძლებელი გახდა.

დასკვნა: 2009 წლის შემდგომი მონაცემები საქსტატს არ გააჩნია და არ გამოუქვეყნებია. ოპტიმიზაციის და სარეფორმო ღონისძიებების გატარების შედეგად 2008/2009 წელს (2006 წელთან შედარებით) სახელმწიფო სასწავლებლების პედაგოგთა რაოდენობა შემცირდა 2355, ხოლო კერძო სასწავლებლებიდან 617 კაცით. შემდგომი პერიოდის მონაცემები უცნობია.

აღსანიშნავია, რომ პროფესიული განათლების სასწავლებლების პედაგოგიურ პერსონალთან დაკავშირებით გაუაზრებლად გატარებულმა ღონისძიებებმა სისტემას მიაყენეს რთულად აღსადგენი ზიანი: ფაქტიურად შენარჩუნების და პროფესიული დონის ამაღლების ნაცვლად მოხდა სპეციალური საგნის მასწავლებლების და ინსტრუქტორების (ოსტატების) თითქმის სრული შემადგენლობის დაკარგა, ხოლო კვალიფიცირებული კადრების ღირებული კორპუსის აღდგენა, მისი მომზადების შესატყვისი კერების უქონლობის გამო, ძალზე რთულ ამოცანას წარმოადგენს.

5. შრომის ბაზარი და პროფესიული განათლების სისტემა.

ოფიციალური სტატისტიკის მონაცემებით 2011 წელს საქართველოს მოსახლეობა

შეადგენდა 4 მილიონ 469.2 ათას კაცს, აქედან ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობა

(სამუშაო ძალა) – 1 მილიონ 959.3 ათას (65,2 %), ხოლო უმუშევართა რაოდენობა – 259.1 ათას კაცს, ანუ 15,1 %.

15 დან 30 წლამდე ახალგაზრდობის რიცხოვნობა:

სულ – 1 მილიონ 42. 6 ათასი, აქედან დასაქმებული – 276. 3 ათასი.

/15-19 წ. – სულ: 322.2; დასაქმებული: 33.7, უმუშევრობის დონე – 33.4%/;

/20-24 წ. – სულ: 368.2; დასაქმებული:104.7, უმუშევრობის დონე – 36.3%/;

/25-29 წ. – სულ: 352.2; დასაქმებული:137.9, უმუშევრობის დონე – 25.0%/.

დასკვნა: ოფიციალური სტატისტიკის 2011 წლის მონაცემებით: 15-დან – 30 წლამდე ასაკის დაუსაქმებელი ახალგაზრდობის რიცხვი წარმოადგენდა 122.500 კაცს, ანუ უმუშევართა თითქმის ნახევარს (47%). იმავდროულად

ბოლო ათი წლის განმავლობაში, ყოველწლიურად 15-18 წლის ასაკის 20 ათასზე მეტი ახალგაზრდა არ აგრძელებდა სწავლას შემდგომ საფეხურზე და ავსებს უმუშევართა რიცხვს. ეკონომიკური და სოციალური თვალსაზრისით განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს ის, რომ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში ახალგაზრდობის უმუშევრობის და მისი ხვედრითი წილი ზრდა წარმოადგენენ ძალზე მნიშვნელოვან, საგანგაშო სოციალურ-ეკონომიკურ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაში სხვა საჭირო ზომების გატარებასთან ერთად გააზრებულად აწყობილ პროფესიული განათლების სისტემას შეუძლია ძალზე მნიშვნელოვანი ფუნქციის შესრულება.

სამწუხაროდ სარეფორმო ღონისძიებების დაგეგმვის და განხორციელების შედეგად არ იქნა მიღწეული შრომის ბაზრის მოთხოვნების და პროფესიული განათლების სისტემის შესაძლებლობების თანხვედრა და პრაქტიკული საქმიანობის სრულფასოვანი, ორგანული შერწყმა. ამ მიზნის მისაღწევად საჭირო იქნება რეგიონალურ – დარგობრივ ჭრილში არსებული ვითარების შესწავლა და სისტემური ხასიათის ღონისძიებების გატარება, მათ შორის უმუშევარი მოსახლეობის თვითდასაქმების თვალსაზრისით და სოციალური დაცვის ხელშეწყობის მიზნით სისტემის ამოცანების განსაზღვრა. აღნიშნულ ანალიზზე დაყრდნობით, რეგიონების და დარგების განვითარების ამოცანების შესაბამისად სასწავლო დაწესებულებების ქსელის ოპტიმალური განლაგება, ხოლო მოსამზადებლად მიმდინარე ეტაპზე მოთხოვნილი და დეფიციტური, სტრატეგიული თვალსაზრისით კი რეგიონისთვის და დარგისთვის პრიორიტეტული პროფესიების დადგენა. აგრარული პოტენციალის მქონე რეგიონებში აქცენტი ფერმერული მეურნეობის მქონე მოსახლეობისთვის საჭირო ცოდნის და პრაქტიკულად გამოსაყენებად უნარ-ჩვევების გამომუშავებაზე უნდა გაკეთდეს, აგრეთვე გასათვალისწინებელია გადამამუშავებელი წარმოებების ამოქმედებისთვის საჭირო კვალიფიცირებული კადრების მიზნობრივი მომზადება.

Advertisements

მოზარდებისა და მშობლების ურთიერთობის სიძნელეები


გარდამავალ ასაკში (13–17 წელი ბიჭებისთვის; 12–16 წელი გოგონებისთვის) მთელი რიგი ცვლილებები ხდება მოზარდების ფიზიკური და ფსიქიკური განვითარების თვალსაზრისით. მოზარდის მიერ მისი ფიზიკური და გონებრივი განვითარების, სქესობრივი მომწოფების გაცნობიერებას მოჰყვება საკუთარი თავის უკვე მოწიფულ ადამიანად წარმოდგენა. მოწიფულობის გაცნობიერება, მოზარდის მიერ, გამოიხატება იმაში, რომ იგი ახალი ცხოვრებისეული პოზიციის დაკავებას ცდილობს. მას აღარ აკმაყოფილებს ის დამოკიდებულებები, რომლებიც მის მიმართ აქვთ უფროსებს. ისინი მშობლების, მასწავლებლებისა და სხვა უფროსი ადამიანებისაგან თავიანთი მოწიფულობის აღიარებას ითხოვენ. იმის გამო, რომ მშობლებს ძალიან უჭირთ შეცვალონ მოზარდებთან დამოკიდებულების სტილი, მათ ისინი ჯერ კიდევ ბავშვებად მიაჩნიათ, მოზარდები უარს ამბობებ ძველებურად მჭიდრო ურთიერთობის შენარჩუნებაზე მშობლებთან და თავს თანატოლთა წრეს აფარებენ. შვილებს მაგნიტივით იზიდავთ ქუჩა და თანატოლები, რადგან ამ საზოგადოებაში არავინ ითხოვს მათგან მორჩილებას და დაკმაყოფილებულია მათი მთავარი მოთხოვნა, თანასწორად აღიარების შესახებ. მოზარდი საკუთარ თავს თვლის პიროვნებად და ამის გამო მოითხოვს, რომ მას ისეთივე უფლებები ჰქონდეს, როგორც უფროსებს. როდესაც მშობლების მხირიდან, ამ საკითხზე, უხეშ წინააღმდგობას აწყდება, ცდილობს პროტესტი გამოხატოს ამა თუ იმ ფორმით. გამოცდილება იმისა,რომ მშობლები ხშირად უარყოფენ გაიზიარონ მათი შეხედულებები, მოზარდს აიძულებს საერთოდ უარი თქვას მათთან კომუნიკაციაზე და დამოუკიდებლად განახორციელოს საკუთარი სურვილები. უფროსები ხვდებან, რომ შვილთან ურთიერთობის ძველი ფორმები შესაცვლელია, თუმცა, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, უჭირთ მათთვის მეტი ავტონომიის მიცემა. რა თქმა უნდა, ამის მიზეზი ხშირად არის სიფრთხილე და ზრუნვა შვილებზე, თუმცა აკრძალვას, არც თუ იშვიათად, უარესი შედეგები მოაქვს. ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური გარემოება იმის შესახებ, რომ მშობლები უარს ამბობენ აღიარონ თავიანთი შვილის მოწიფულობა არის ისიც, რომ ამ ფაქტით ისინი განიცდიან საკუთარი სიბერის ნიშნების მოახლოებას. მათ სურთ შეინარჩუნონ ჰარმონიული მდგომარეობა, როდესაც ისინი ახალგაზრდები, მათი შვილები კი მცირეწლოვნები იყვნენ. თუ უფროსი მოზარდში ვერ შეამჩნევს “უფროსს” და მას ძველებურად უყურებს, როგორც ბავშვს , არ შეცვლის მასთან ურთიერთობის მბრძანებლურ ფორმებს, იგი კონფლიქტებს თავს ვერ დააღწევს. ძალიან მნიშვნელოვანია ის, რომ უფროსებსა და მოზარდებს შორის ახალ ურთიერთობაზე გადასვლის ინიციატივა უფროსებისაგან უნდა მოდიოდეს, რადგან მათ გაცილებით მეტი ცხოვრებისეული გამოცდილება აქვთ. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში დადის ყველა პრობლემა მინიმუმამდე.

მეტად საინტერესოა საკითხი იმის შესახებ, თუ როგორ მშობლებზე ოცნებობენ მოზარდები. პირველ რიგში, ისინი მშობლებისაგან მხარდაჭერას ითხოვენ. მათ სურთ , რომ მშობლები იჩენდნენ ყურადღებას, მზრუნველობას და უწევდნენ მხარდაჭერას. მხარდაჭერა ბადებს ნდობის ატმოსფეროს და ასეთი ურთეირთობისას მოზარდს მაღალი თვითშეფასება უვითარდება. მოზარდების დიდი სურვილია ისიც, რომ მშობლებს მათ მიმართ ჰქონდეთ ემპათია,ე.ი. მშობლებს უნდა შეეძლოთ თავიანთი თავის წარმოდგენა მოზარდების ადგილზე, მათი აზრების და გრძნობების გაზიარება. ზოგიერთი მშობელი, სამწუხაროდ, ძალიან გულგრილია მოზარდის განცდებისა და ემოციების მიმართ. ასეთ ოჯახში აღზრდილი ბავშვები ასევე ძალიან ინდიფერენტულნი იქნებიან მომავალში სხვისი აზრებისა და გრძნობების მიმართ. მოზარდების ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი მოთხოვნაა, აგრეთვე მოწონება და აღიარება. მათ უნდათ, რომ მშობლებმა ისინი მიიღონ თავიანთი დადებითი და უარყოფითი თვისებებით, ისე, როგორიც ისინი არიან. ხშირად, მშობელს უნდა , რომ მისი შვილი იყოს ყოველმხრივ სრულყოფილი. ასეთი მშობლები მუდმივად უკმაყოფილონი არიან თავიანთი შვილების საქციელით, მუდმივად აკრიტიკებენ მათ, რაც საბოლოოდ, ბავშვში ავითარებს დაბალი თვითეფექტურობის განცდას და სიმორცხვეს საკუთარი ინიციატივების გამომჟღავნებაში. თითქმის ყველა მოზარდის მოთხოვნაა, რომ მშობლებს ჰქონდეთ იუმორის გარძნობა. მოზარდებს უნდათ, რომ ოჯახებში სუფევდეს დადებითი ფსიქოლოგიური მიკროკლმატი. მათ აწუხებთ კონფლიქტები მშობლებს შორის, ოჯახს წევრთა გათიშულობა, იშვიათი მოალერსება მშობლების მხრიდან. ასეთ შემთხვევაში ისინი საკუთარ თავში ჩაკეტილნი ხდებიან და უჭირთ დადებითი ემოციების გამომჟღავნება სხვებთან ურთიერთობაშიც.

მკვლევრები თვლიან , რომ ნორმალური აღზრდის პირობებში მშობელმა იმ დოზით უნდა მისცეს შვილს თავისუფლება, რომ მათ გამოხატონ თავიანთი ინდივიდუალური მოთხოვნილებები და გრძნობები, თვითონ მიიღონ გადაწყვეტილებები თავიანთი ცხოვრების შესახებ და პასუხიც თვითონ აგონ მათზე. თავისუფლების მინიჭების საკითხში ამგვარი ზღვარის დაცვა ხშირად უჭირთ მშობლებს. არიან მშობლები, რომელთაც არასწორად ესმით ეს საკითხი და მოზარდებს სრულ თავისუფლებას აძლევენ. მშობლის პასუხისმგებლობის შესახებ დამახინჯებული წარმოდგენა კი ზრდის მოზარდებში მაღალი ნარკოტიკების მოხმარებისა და ანტისოციალური ქცევების რისკს.

ფსიქოლოგები მიიჩნევენ, რომ საუკეთესო გზა გარდამავალი ასაკის პრობლემების დასაძლევად არის მშობლების მიერ მოზარდების ჩართვა ოჯახურ ცხოვრებაში, მისი აზრის გათვალისწინება, დამოუკიდებლობის მიცემა, საუფროსი საქმეების ნდობა და თანაცხოვრების თანაბარი პირობების შექმნა.

საქართველოს მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის სხდომა 1977 წლის 1 აპრილი


კონსტანტინე გამსახურდია გახლავთ ადამიანი,რომელიც ყველა თაობის ადმიანმა იცის და პატივს სცემს.ძნელია ასეთ ღირსეულ,პატრიოტსა და უნიჭიერეს ადამიანს არ დაუფასო ღვაწლი.ახლა კი მინდა ყურადღება სხვა კუთხით გავამახვილო და გამოვაქვეყნო მწერალთა კავშირის(რომლის წევრიც ბატონი კ.გამსახურდია გახლდათ) პრეზიდიუმის სხდომა სადაც ნათლად ჩანს თუ როგორ უპირისპირდება მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე ბ-ნი გრიგოლ აბაშიძე და ბრალს სდებს კონსტანტინეს ანტისაბჭოთა პროპაგანდაში.

თავმჯდომარე: – ამხანაგებო, დღეს ჩვენ შევიკრიბეთ ერთი ისეთი საკითხის განსახილველად, რომელზედაც, ალბათ, ეს დღეები ყველა თქვენთაგანი ფიქრობს.

თქვენ ყველა გაეცანით თქვენს პრესაში გამოქვეყნებულ მასალებს ჩვენი კავშირის წევრის ზვიად გამსახურდიას გარშემო.

ჩვენ, ყველანი, ბევრის მომსწრე ვართ, ბევრის შემთხვევა არა გვქონია. მას შემდეგ, რაც სოციალიზმმა გაიმარჯვა ჩვენს ქვეეანაში, მას შემდეგ, რაც საბჭოთა ხალხმა სამამულო ომში ასეთი ძლევამოსილი გამარჯვება მოიპოვა და ასეთი წარმატება აქვს საბჭოთა ქვეყანას, მთელი საბჭოთა მწერლობა დარაზმულია ჩვენი პარტიის ირგვლივ და არ ეოთილა რაიმე ფაქტი რომელიმე ქართველი მწერლის ანტისაბჭოთა მოღვაწეობის შესახებ. უფრო მეტი კიდევ, ისეთი დიდი მწერალი ჩვენი დროისა, როგორიც კონსტანტინე გამსახურდია გახლდათ, რომელმაც ასეთი რთული გზა გაიარა, სრულიად დადგა საბჭოთა პლატფორმაზე, დაწერა ჩვენი დროისათვის სრულიად მოსაწონი ნაწარმოებები, დაწერა რომანი “მთვარის მოტაცება”, მისი პუბლიცისტური ნაწარმოებები, რომლებიც იდგა საბჭოთა პოზიციებზე და ის მთელი თავისი შემოქმედებით ემსახურებოდა ჩვენი ქვეყნის საქმეს, მოგეხსენებათ, ბოლოს კონსტანტინე გამსახურდია ლენინური ორდენის კავალერიც გახლდათ და მრავალი ჯილდოსა და სახელმწიფო პრემიის მფლობელი.

ეს იმიტომ გავიხსენეთ, რომ დღევანდელი ჩვენი სხდომა ეხება ზვიად გამსახურდიას, ჩვენი კავშირის წევრს თქვენ იცნობთ გაზეთის მასალას. დღესაც ბლომად არის გამოქვეყნებული მასალა. ეს დღეები პრესა უთმობდა ადგილს იმ მასალებს, რომელიც ეხებოდა ზვიად გამსახურდიას მოღვაწეობას. ჩვენ მოგვმართა რესპუბლიკის პროკურატურამ ,,სათანადო რეაგირებისათვის გეგზავნებათ… (კითხულობს)” … ეს მასალა მივიღეთ. პრეზიდიუმის წევრებმა გაიცნეს.

როგორც თქვენ ნახეთ და როგორც გაზეთები ადასტურებენ, ეს არის ანტისაბჭოთა პროპაგანდა. თქვენ მოგეხსენებათ მწერალთა კავშირის წესდება, რომლის მიხედვითაც მწერალთა კავშირის წევრად ითვლებიან ისინი, ვინც მთლიანად დგანან საბჭოთა პოზიციებზე და ღებულობენ აქტიურ მონაწილეობას კომუნიზმის მშენებლობაში. თუ კაცი ეწევა ანტისაბჭოთა პროპაგანდას, ანტისაბჭოთა მოდვაწეობას, ის თავის თავს აყენებს ამ ორგანიზაციის გარეშე თუ ჩვენ გვაერთიანებს კომუნიზმის მშენებლობა და მისი აქტიური მშენებლები ვართ, ეს არის ჩვენ სულის, ჩვენი მოწოდების ნაკარნახევი, და თუ კაცი იბრძვის მის წინააღმდეგ, ის თვითონ აყენებს თავის თავს ამ ორგანიზაციის გარეშე, ალბათ, ის თვითონ არ სთვლის თავს ჩვენი კავშირის წევრად. აქ ბევრი მასალაა, მაგრამ მარტო ორს დავასახელებ ამ მასალიდან, ერთი გახლავთ ,,საქართველოს მოამბეში” გამოქვეყნებული პროკლამაცია, ანტისაბჭოთა პროკლამაცია, რომელიც მოსკოვში გაავრცელეს ფრანგმა და ნორვეგიელმა ტურისტებმა, რომლებიც ამის გამო დაპატიმრებული იყვნენ. ეს პროკლამაცია გადმობეჭდილია ამ “მოამბეში”. მეორე, რამაც გული ატკინა ჩვენ ხალხს, ეს გახლავთ ფაშისტი გენერლის მაღლაკელიძის გარდაცვალების გაძო გაძოქვეყნებული მასალა, სადაც ქება-დიდებაა იმ კაცისა, რომელიც მოუძღოდა ფაშისტურ ლეგიონს და რომელიც ვითომ საქართველოს სრული განთავისუფლებისათვის იბრძოდა.

აი, მოკლედ რაც მინდოდა მეთქვა. ამხანაგები გამოთქვამენ თავიანთ აზრს და შემდეგ მოვუსმინოთ ზვიადს. როგორ გაიმართლებს თავს .

ძალიან სამწუხაროა ეს შემთხვევა, რადგან ჩვენ ასეთი შემთხვევა არასოდეს არ გვქონია. განსაკუთრებით ახლა, როცა რესპუბლიკას წარმატებები აქვს და როდესაც ედუარდი მოვიდა ხელმძდვანელობაში, კონსტანტინე ერთი პირველთაგანი მიესალმა მას, და კიდევ უფრო გასაკვირი და სამწუხაროა ეს შემთხვევა.

ზვიად გამსახურდია – რა იურიდიული საფუძველი აქვს ყველაფერ ამას, რით მტკიცდება?

თავმჯდომარე – პრესისა და პროკურატურის მასალით.

ზვიად გამსახურდია – იმ პროკურატურას რა იურიდიული საფუძველი აქვს? თქვენ საბუთებს არ გაცნობდნენ?

თავმჯდომარე – გამოიგზავნა ეს მასალა, პროკურატურა სთვლის, რომ მასალა არის საკმარისი. აი რას იწერება… „რომლებიც დაბეჭდილია და გავრცელებულია მწერალთა კავშირის წევრის ზვიად გამსახურდიას მიერ არაოფიციალურ ჟურნალში „საქართველოს მოამბეში”.

ზვიად გამსახურდია – ის მთვლის მე რედაქტორად? მე ხომ ხელს არ ვაწერ. მე არა ვარ რედაქტორი.

თავმჯდომარე – მაგაზე თქვენ მიმართეთ პროკურატურას, ჩვენ უნდა დავეერდნოთ იმ მასალას, რომელიც გაზეთშია.

ზვიად გამსახურდია – გაზეთში ყველაფერი სიმართლეა?

თავმჯდომარე – ჩვენ ვფიქრობთ, რომ სიმართლეა, ზვიად! – არავის არ აინტერესებდა თქვენი გალანძღვა. გთხოვთ ამხანაგებო, გამოთქვით აზრი.

თავმჯდომარე – ნოდარ, ხომ არ დაიწყებთ?!

ნოდარ დუმბაძე – ჩვენ გავეცანით მასალას, რომელიც დაბეჭდილია არალეგალურ ჟურნალ „ქართველოს მოამბეში”. კიდევ გავეცანით ჟურნალების წეებას, რომელსაც “ოქროს საწმისი“ ჰქვია პირადად მე, როდესაც წავიკითხე ,,ოქროს საწმისი”, ის არ მომეჩვენა სერიოზულ ჟურნალად, რადგან მასში ფრიად სუსტი და დაბალი გემოვნების ნაწარმოებები ქვეყნდება და როდესაც გავეცანი იმ მასალას, რომელიც მოგვაწოდა ჩვენ პროკურატურამ, სადაც გამოქვეყნებულია ანტისაბჭოთა პროკლამაცია, რომელიც მოუწოდებს ჩვენს ხალხს საბჭოთა ხელისუფლების დამხობისაკენ, როდესაც წავიკითხე გენერალ მაღლაკელიძის ბიოგრაფია, რომელიც თურმე თანამშრომლობდა ჰიტლერთან, რომლის შთამომავალმა, რომლის შვილიშვილმა ისახელა თავი ვიეტნამის ომში იმით, რომ ჟლეტდა ვიეტნამში ხალხს და ამ ბიოგრათიაში სწერია, ქართველი ხალხის სახელით ვიღაც პირდება, რომ დიდი სამსახურისათვის ქართველი ხალხი მას არ დაივიწყებს, – მე მიმაჩნია, რომ ამ ჟურნალის ხელმძღვანელი ან ავტორი ამ მასალისა არ არის ღირსი მწერალთა კავშირის წევრობისა და პირადად ჩემთვის, როგორც მწერლისათვის და კომუნისტისათვის მიუღებელია.

თავმჯდომარე – გიორგი!

გიორგი ციციშვილი – მე ჩემი მეგობრებისათვის არ მითქვამს, საერთოდ არ ვლაპარაკობდი, რომ ძალიან მძიმე წლები გავიარე ომში და არა იმიტომ, რომ დაჭრილი ვიყავი და ბრმა, არამედ ვნახე საშინელებანი, რომლებიც ჩემს თვალწინ ტრიალებდა. ჩვენი პროპაგანდა თავის დროზე კი არ აჭარბებდა, არამედ სუსტი იყო, რომ არ აჩვენა მთელი ის საშინელება, რაც ფაშიზმს მოჰყვებოდა.

მე ვნახე ხალხი დახოცილი “დუშეგუბებში“ მანქანებით დატვირთული რომ გამოყავდათ, მე ვნახე ორი შერყეული კაცი ნარვასთან, რომელთაც ტვინში რაღაცას უშხაპუნებდნენ და რამდენი საშინელება. და მე ეს საშინელებანი რომ ვნახე და გავიცანი ფაშიზმის არსი, ჩემთვის შეურაცხმყოფელია ყველაფერი ის, რასაც შეუძლია ფაშიზმის რეაბილიტირება.

მე საშინლად ამაღელვა იმან, მაღლაკელიძე აქციეთ ეროვნულ გმირად, მე არა ერთი პროკლამაცია ჩამვარდნია ხელში, მე შტაბში ვმუშაობდი და ბევრი მო^ქონდათ ასეთი პროკლამაციები, ის პროკლამაციები ბევრი მინახავს შტაბში, მაგრამ ამ პროკლამაციამ, რომელიც ამ არალეგალურ ჟურნალშია დაბეჭდილი, საშინლად ამაღელვა იმიტომ, რომ ქართველ ახალგაზრდობაში აღძრავს ეჭვს, ქართველ ახალგაზრდებს ეჭვს უღვივებს და ამ პროკლამაციამ შეიძლება მოწამლოს ქართველი ახალგაზრდობა. ზვიადმა ბრძანა, რომ ამისი რედაქტორი არა ვარო და ჩვენ ყველამ ვიცით, და ისეთი ავტორიტეტული ორგანო წერს, როგორიც არის პროკურატურა.

ჩვენ წავიკითხეთ ეს მასალა, თმები ყალყზე დაგვიდგა, განსაკუთრებით ეს პროკლამაცია. წარმოუდგენელია 1977 წელს ასეთი პროკლამაცია ვინმემ შეთხზას ან გადმობეჭდოს.

მან ამრიგად შეურაცხყო ქართველი მწერლის სახელი, რამდენადაც ის დაკავშირებულია ამ დოკუმენტთან, ყველამ ვიცით, რომ, ეს ამასთან არის დაკავშირებული, მე მიმაჩნია, რომ, რა თქმა უნდა, ზვიადი არ შეიძლება იყოს კავშირის წევრი.

თავმჯდომარე – იოსებ!

იოსებ ნონეშვილი – მე სამამულო ომის მონაწილე გახლავართ, იმ თაობას ვეკუთვნი და არა მარტო ჩემი თაობისათვის, არამედ ყველა თაობისათვის ცნობილია რა საშინელებაა ფაშიზმი. კაცობრიობის ყველა გონიერ ადამიანს ფაშიზმი ძაგს და ახლა ფაშიზმზე ლაპარაკი, ფაშისტი გენერლის ეროვნულ გმირად გამოყვანა ჩემთვის წარმოუდგენელია.

მე მიჭირს როცა ამას ვლაპარაკობ, როცა ამ საკითხზე ვლაპარაკობ იმიტომ, რომ ვამაყობ კონსტანტინე გამსახურდიათი, მაგრამ მე ვხედავ, რომ ფაქტია ეს პროკლამაცია, ამ ფაშისტი გენერლის ასე ეროვნულ გმირად გამოცხადება. მაგრამ, რაც მთავარია, ზვიადი ბრძანებს, რომ ჩემი დაწერილი არ არისო და ჩვენი პრეზიდიუმის წევრებს სხვა წყარო არ გაგვაჩნია გარდა იმისა, რასაც პროკურატურა გვწერს, რაც პრესაშია, ის, რაც დდეს “ლიტერატურულ საქართველოშია” დაბეჭდილი. მე ამაღელვა საქართველოს პატრიარქის წერილმა, რომელიც ,,ლიტერატურულ საქართველოშია“ დაბეჭდილი. ეკლესიასაც უნდა ვერწმუნოთ და პროკურატურასაც, რომ მათ შეისწავლეს და გვწერენ და თუ კი ის შემდეგ დაადასტურებს, დაარწმუნებს პროკურატურას, ჩვენ ყველანი გახარებული ვიქნებით და ამოვისუნთქავთ, რომ ამ საქმეში მას მონაწილეობა არ მიუღია – არც ფაშისტი გენერლის ქებასა და არც ამ პროკლამაციის შედგენაში.

მაგრამ ჯერჯერობით ეკლესია, პროკურატურა გვიმტკიცებს და როგორც წესდებაშია მწერალთა კავშირის წევრი არ შეიძლება იყოს ის, ვინც არ დგას ჩვენს, საბჭოთა პოზიციაზე.

ამიტომ, მე, როგორც სხვებმა ბრძანეს, მიმაჩნია, რომ მწერალთა კავშირის წევრი არ უნდა იყოს ის, ვინც პროკლამაციას ავრცელებს და ფაშისტ გენერალს აქებს.

თავმჯდომარე – მორის!

მორის ფოცხიშვილი – შეიძლება გამეორება მომიხდეს იმისა, რაც უკვე ითქვა. ვერ წარმომედგინა, რომ ჩვენს წრეში, მწერალთა რიგებში და საერთოდ ჩვენს ქვეყანაში აღმოჩნდებოდა ადამიანი, რომელიც ასეთ მიმართულებას მოუნახავდა ფაშისტი გენერლის მოქმედებას. ამიტომ შეშფოთებული ვარ, და თუკი ეს დადასტურდება, რომ როგორმე ვინმე მხარს უჭერდა ამ წერილებს, – ასეთი კაცი არ შეიძლება იყოს მწერალთა კავშირის წევრი, თუ ეს მისი ხელიდან არის გამოსული, ის არ შეიძლება იყოს მწერალთა კავშირის წევრი.

თავმჯდომარე – კარლო!

კარლო კალაძე – მინდა განვაცხადო, რომ სხვებთან ერთად უახლოესი, უერთგულესი და უსაყვარლესი ადამიანი იყო ჩემთვის კონსტანტინე გამსახურდია და არის.

ახლა, დღეს მე ძალიან ძნელ მდგომარეობაში ვარ მძიმე მდგომარეობაში ჩაგვაყენა ჩვენ ზვიადმა. არა მარტო თავისი თავი ჩააყენა მძიმე მდგომარეობაში, უპირველეს ყოვლისა თავისი თავი, მაგრამ უკიდურესად ძნელ მდგომარეობაში ჩამაყენა მე და ყველა მწერალი, რომლებიც ამ ხნის განმავლობაში, თითქმის 40 წლის განმავლობაში როგორც კონსტანტინესთან, ისე ამ ოჯახთან ახლოს ვიდექით.

რასაკვირველია, მე ვეკუთვნი იმ ამხანაგებს, რომლებმაც (ჩვენ) კონსტანტინე გამსახურდიას ვაჟიშვილი მივიდეთ მწერალთა კავშირში. მეც მივეცი ხმა.

ახლა, ვინაიდან მწერალთა კავშირში ყოფნა ეს ნიშნავს, რომ იზიარებდე შენ იმ შეხედულებას, იმ მდგომარეობას, იდეურად იდგე იმათ გვერდით, ვინც ამ მწერალთა კავშირშია გაერთიანებული, და როცა ადამიანი თავისი საქციელით უპირისპირდება მწერალთა კავშირს, მწერლობას, რა თქმა უნდა, ჩვენ ვალდებული ვართ ჩვენი დამოკიდებულება გამოვხატოთ, გარდა იმისა, რაც ჩვენ ამ დღეებში პრესაში წავიკითხეთ, მე მეტი არაფერი ვიცი. თუ კიდევ არის რამე, უნდა ვიცოდე ისიც. რაც პრეზიდიუმშია, ისიც უნდა ვიცოდე, მაგრამ რაც ოფიციალურად რაც ჩვენს თვალწინ არის, მე ამისიც მჯერა.

რასაკვირველია, ჩვენ ბედნიერი ვიქნებოდით… ჩვენ იმიტომ, რომ მწერალთა კავშირის ხმა – ეს არის ისტორიული სიტყვა ადამიანზე და მით უფრო ისეთ ადამიანზე, რომელიც შვილია კონსტანტინე გამსახურდიასი. – და, რასაკვირველია, ჩვენ ვიქნებოდით ბედნიერები, რომ ამ ამბავში დასაწეისშივე მიგვეღო მონაწილეობა. ეს მოხდა ჩვენს გარეშე. ჩვენ ახლა ვიხილავთ.

მე წავიკითხე, რაც ზვიადს უთქვამს, დაუწერია, თუ მანქანაზე დაუბეჭდია, ამისი წინააღმდეგი ვარ და არასოდეს არ გვქონია ამის შესახებ ჩვენ საუბარი. მე ათასჯერ შევხვედრივარ და ჩვენ არ გვქონია ამის შესახებ საუბარი, მაგრამ ეს მისი თვისებაა – აფეთქებული ხასიათის კაცია.

ამიტომ მწერალთა კავშირის უმრავლესობის აზრს ვიზიარებ, რომ ჩვენი ერთად ყოფნა არ შეიძლება, ის სცილდება ყოველგვარ საკითხს, ეს არის სამშობლოს საკითხი, ეს არის პატრიოტული სინდისის საკითხი, ეს არის თვით კონსტანტინესთან დამოკიდებულების საკითხი, რაც არ უნდა მძიმე იყოს, პასუხი უნდა აგოს ზვიადმა თავისთავის მაგივრად, ზვიადმა პასუხი უნდა აგოს კონსტანტინეს მაგივრადაც. ის უნდა ყოფილიყო ჩვენს გვერდით და რადგან არ ისურვა, მან უნდა მკაცრი პასუხი აგოს, და ის ამას შეურიგდა. მე მგონია, ჩვენთან ერთად მისი ყოფნა ძნელია და წარმოუდგენელი.

თავმჯდომარე – კიდევ ვის სურს გამოთქვას აზრი?

ალექსი გომიაშვილი – ვიდრე ჩემს მოსაზრებას გამოვთქვამდე, მინდა შევეკითხო ზვიადს. ზვიადმა რეპლიკა ისროლა, ის არის მწერალთა კავშირის წევრი.

თქვენ განაცხადეთ – ამისი არც რედაქტორი ვარ და არც ავტორიო. თუ თქვენ რედაქტორი არა
ხართ და არც ავტორი, როგორც მწერალთა კავშირის წევრი როგორ უყურებთ ამ ორგანოს პოზიციას? რა პოზიცია გაქვთ ამ ორგანოსთან? – და თუ თქვენ მონაწილე ხართ ამ ყველაფრისა, და იმის შესახებ, რაც გაზეთში იყო გამოქვეყნებული, იმ სიტყვების შემდეგ, რაც მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის სხდომის პროცესში მოისმინეთ – რა აზრი დაგებადათ და რა მოსაზრება გაქვთ?

ზვიად გამსახურდია – მოკლედ მოგახსენებთ. სოლჟენიცინი რომ გარიცხეს კავშირიდან, საკუთარი ნაწარმოებებისათვის გარიცხეს. თქვენ მაგდებთ იმისთვის, რაც ჩემი არ არის, უმთავრესად ანტიფაშისტური პროკლამაციის და მაღლაკელიძის ბიოგრაფიისათვის, რომლებიც ჩემი არ არის, ჩემი დაწერილი არ არის. მე არ ვაწერ ხელს. მე ვაგებ პასუხს მხოლოდ იმაზე, რასაც მე ვწერ და ხელს ვაწერ. ეს რომ იყოს ჩემი ჟურნალი, მაშინ მოვაწერდი ხელს. შეიძლება ბევრ რამეს მე არ ვიზიარებ, ის პროკლამაცია ჩემთვის უცხოა. თუ არის იმ ჟურნალში რაიმე დოკუმენტური მასალა, ამას ვიზიარებ. აქ ცდილობენ გაცილებით მეტი დამაბრალონ მე, ვიდრე ეს სინამდვილეშია. პრესაც ამას ცდილობს. პოზიცია? ამაზე მე თავს ვიკავებ, ამას ბოლოს ვიტყვი.

ალექსი გომიაშვილი – მე მგონია ბევრი ლაპარაკი ზედმეტია. ჩვენი წესდება, რასაც გვეუბნება, ჩვენი ვალდებულებაა, მწერალთა კავშირის წევრები უნდა ვიყოთ საბჭოთა პოზიციაზე და ვამართლებდეთ წესდებას, ვინც ამ წესდებას არ იზიარებს, ვინც ამ პოზიციაზე არ არის ის მწერალთა კავშირის წევრი არ უნდა იყოს.

თავმჯდომარე – ვის სურს გამოთქვას აზრი?

ვანო თარბა – უხერხულ მდგომარეობაში ვარ, როგორც ყველა. მინდა დავიწყო კარლო კალაძის სიტყვით. კონსტანტინე გამსახურდია ჩემთვის იყო ღმერთი, უდიდესი ქართველი კაცი და ჩვენი ხალხის დიდი მეგობარი და ძმა. როცა მამაჩემი მოკვდა, სპეციალურად ჩამოვიდა ოჩამჩირეში, ჩემს სახლში იყო და ძალიან ახლობელი კაცი იყო ჩემთვის და დღეს ჩემთვის ეს საკითხი ძალიან მძიმეა, მძიმე მდგომარეობაში ვარ, ისე როგორც ყველა თქვენ, სადღაც მე უფრო მეტადაც.

არ ვიცი, თუ ზვიადი დაამტკიცებს, რომ არაფერ შუაშია… ხდება განა, რომ ჩვენს პრესაში ასეთი მასალა იყოს მოთავსებული და არ იყოს სწორი? იმ მასალების მიხედვით ზვიადს გაუჭირდება ჩვენს რიგებში, მწერალთა კავშირის რიგებში დარჩენა.

თავმჯდომარე – გიორგი!

გიორგი ნატროშვილი – ვანომ თქვა, რაც ყველა ჩვენგანის საწუხარია. გარდა ამისა, ჩვენი პრესა, ეს უცხოური გადმოცემები, ეს მასალა, ესენი ყველაფერი – როგორ შეიძლება?! ვუერთდები აქ გამოსულ ამხანაგებს.

თავმჯდომარე – ელგუჯა!

ელგუჯა მაღრაძე – ამხანაგებმა თქვეს უკვე გარკვევით, ჩემთვისაც ბატონი კონსტანტინე იყო ვაჟკაცობის, დიდი მწერლობის და ყველაფრის იდეალი, ყველა იმის, რომელმაც ქართველ ერს შეუქმნა სიტყვაკაზმული მწერლობა, შეაყვარა სამშობლო, თავისი ხალხი, – ვისაც მისი წიგნები წაკითხული აქვს და სხვა ერის შვილებსაც კი შეაყვარა საქართველო. ჩემთვის დღევანდელი გამოსვლაც, ეს ლაპარაკიც ძალიან ძნელია, ეს კაცი ჩვენს ხელში გაიზარდა.

მე მიმაჩნია, რომ ზვიად გამსახურდია არის მსხვერპლი იმ განუკითხავობისა, რაც 20 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა ჩვენს რესპუბლიკაში, რასაც 20 წლის განმავლობაში ვერ ვებრძოდით და როცა მან პირველი ნაბიჯი გადადგა ამ მხრივ, ჩვენ პასუხისმგებლები ვართ და დამნაშავე ვართ, რომ თავის დროზე არ მივუთითეთ და არ ვუთხარით, რომ ეს მცდარი გზაა. ამ ორგანიზაციას რომ უფრო მეტი ფხა, უფრო მეტი ვაჟკაცობა, შორსმჭვრეტელობა გამოეჩინა, მიეთითებინა მისთვის (თითქმის ყველას შვილეულ ასაკად გვეკუთვნის), ჩვენ შეგვეძლო მისი მობრუნება, აღზრდა, გვეთქვა, რომ ის არის მცდარი გზა, მაგრამ ჩვენს მწერალთა კავშირში იმ 20 წლის მანძილზე იყო დანერგილი ის, რომ ექსცესებითა და ჩხუბით ვინც გადიოდა, ჩვენ ამას ვუწყობდით ხელს, ვაქეზებდით ამანაც თავისი დაღი დაასვა. ჩვენ რომ თავის დროზე აგველაგმა ის, ვინც ექსცესებით იკაფავდა გზას, საქმე აქამდე არ მივიდოდა.

ახლა ის დაპირისპირებული აღმოჩნდა ჩვენთან, ყველა ჩვენთაგანთან და წესდებასთან. მისი საქციელი და მოქმედება დასაგმობია და ამდენად მწერალთა კავშირის რიგებში რომ დარჩეს, ძნელია.

თავმჯდომარე – ხუტა!

ხუტა ბერულავა – მწერალთა კავშირი – ეს არის თანამოაზრეთა კავშირი, როგორც ამას ჩვენი წესდება ითვალისწინებს. რა თქმა უნდა, ეს მოქმედებაც შეუთავსებელია საბჭოთა მწერლების სახელთან.

მე მინდა დავეთანხმო ზოგიერთი ამხანაგის წინადადებას. რადგან ზვიად გამსახურდია აცხადებს, რომ ეს მას არ ეკუთვნის, რომ ეს მისი ხელმძღვანელობით, თუ მონაწილეობით არ გაკეთებულა (გვითხრას ვისია) და თუ ეს ასეა, ერთხელ კიდევ შევეცადოთ იქნებ აღმოვაჩინოთ…

თავმჯდომარე – ამაზე რომ არ იყოს ლაპარაკი, მოგახსენებთ: ის, რაც პრესაშია დაბეჭდილი და რაც აქ მოტანილია, ეს დადასტურებულია და არავის არ უნდოდა ამის გამოგონება და შეთხზვა. ეს არის დადასტურებული და დამტკიცებული და იმიტომ არის გამოტანილი. ვიდრე ბოლომდე არ იყო დამტკიცებული, არ გამოუტანიათ. ზვიადს შეუძლია გამოთქვას თავისი აზრი. ის, რაც არის – დამტკიცებულია და ამას არ გავხდით სადავოდ. ვიმსჯელოთ იმაზე, რომ ფაქტიური მასალაა. ხომ არ შეიძლება გაზეთი „კომუნისტი“ , „თბილისი“, „ახალგაზრდა კომუნისტი“, „ლიტერატურული გაზეთი“ ტყუილს სწერდეს?!

ხუტა ბერულავა – ყველაზეე მთავარი ის არის, რომ ჩვენ არავის არ უნდა მივცეთ უფლება სული აუმღვრიოს ჩვენს ახალგაზრდობას, რომელიც ჩვენ, შემოქმედებითმა მუშაკებმა უნდა აღვზარდოთ კომუნისტურ იდეალებზე და კომუნისტური სულისკვეთებით და ამ შემთხვევაში, როდესაც ლაპარაკია ძალიან მაღალ და წმინდა საქმეებზე, აქ დათმობა არ შეიძლება.

მე ვუერთდები ამხანაგების აზრს – საქართველოს მწერალთა კავშირის რიგებში არ შეიძლება, რომ ასეთი კაცი იყოს.

თავმჯდომარე – კიდევ?

ვახტანგ ჭელიძე – ჩემთვის ცოტა ძნელია ლაპარაკი იმიტომ, რომ თვითონ ზვიადთან არ მქონდა კეთილი ურთიერთობა, მაგრამ უნდა გამოვთქვა აზრი, იმის შემდეგ რა საბუთებსაც ჩვენ გავეცანით – იმ პროკლამაციას, ფაშიზმის რეაბილიტაციის ცდას, – წესდება არ გვაძლევს უფლებას, რომ ჩვენს რიგებში იყოს და ვუერთდები საერთო აზრს – ასეთი ადამიანი არ უნდა იყოს მწერალთა კავშირის რიგებში.

თავმჯდომარე – სერგი!

სერგი ჭილაძე – მე სხვა მასალას არ ვიცნობ, რაც გაზეთშია, იმას ვიცნობ და მე მიმაჩნია – საბჭოთა პრესაში მოყვანილი ფაქტები და მასალა ისეთ შეუვალ სურათს ქმნის, რომ აქ ორი აზრი არსებობდეს, შეუძლებელია.

ჩემთვის ყველაზე უფრო სამძიმოა ეს იმიტომ, რომ თვითონ კონსტანტინე გამსახურდიას აქვს – „თუ არა საბჭოთა ხელისუფლება, ჩემთვის დიდ მწერლობასთან წილნაყრობა არ შეიძლებოდა“. ესა აქვს ნათქვამი მას და ასე არის ნამდვილად დიდ ოსტატად ის ჩვენმა სინამდვილემ აქცია და ამიტომაც ჩვენი სინამდვილის გულწრფელი მომღერალი იყო.

მით უფრო სამწუხაროა ამ დიდი ქართველი კაცის, ამ დიდი ოსტატის, ჩვენი ამ დიდ ლიტერატურულ ბრძოლებში ჩვენი მეგობრის შვილის საკითხს რომ ვიხილავთ – იყოს თუ არა ის ჩვენს რიგებში. დიდად გული მტკივა მიმძიმს ამის წარმოდგენა იმიტომ, რომ თვითონ კონსტანტინე გამსახურდიამ რაღაც საოცრად რთული გზა გაიარა და ეს განაცხადა. ამის დამადასტურებელია მისი ნათელი შემოქმედება, რომელიც მისი ხელიდან არის გამოსული.

ამიტომ მე ვიმეორებ და ვეთანხმები ამხანაგების აზრს, მაგრამ აქ ჩვენმა პარტორგანიზაციის მდივანმა განაცხადა „,თუ ეს ასეა“ და როგორღაც ეჭვქვეშ დააყენა საკითხი, მე ვფიქრობ, საკითხი ისე უნდა გამოგეტანათ, რომ არ ყოფილიყო ეს „თუ ეს, ასეა“. ეს იმ ტკივილებს კიდევ ერთ ტკივილს უმატებს. მე მომეწონა ბატონმა ალექსიმ რომ პირდაპირ მიმართა კითხვით. ზვიადმა არ უპასუხა; უპასუხეთ ბოლომდე, რომ ჩვენ შეგვეძლოს ნათელი დამოკიდებულება გვქონდეს საკითხთან. ვიმეორებ, მე მხოლოდ იმ მასალას ვიცნობ, რაც პრესაშია და აქ ისეთი ფაქტებია, რომ ამიტომ ამხანაგების იმ წინადადებას ვუერთდები, მაგრამ მაინც მოვითხოვ „თუ ეს ასეა“ და სხვა – ამ კითხვებზე პასუხი იყოს.

მორის ფოცხიშვილი – ბატონო სერგი, ზვიადმა რომ სთქვა მე ხელს არ ვაწერ, მე არ ვარ ავტორი, ამან დაბადა ეს აზრი. ისე, თქვენ თუ არ წაგიკითხავთ მასალა, აქ არის და წაიკითხეთ.

თავმჯდომარე – კიდევ?

რევაზ მარგიანი – ძალიან რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა ქართული მწერლობა. მე გავეცანი ამ მასალებს. თავისთავად ზვიადის საქციელი მეტყველებს, რომ ის არ იზიარებს ქართული საბჭოთა მწერლობის პოზიციებს და თვითონ ლაპარაკობს – არ არის საჭირო იყოს წევრი ამ კავშირისა.

თავმჯდომარე – ირაკლი, ხომ არ იტყოდით რამეს?

ირაკლი აბაშიძე – რამდენი ხანია, რაც მივიღეთ ზვიადი მწერალთა კავშირში?

ზვიად გამსახურდია – 1966 წლიდან.

თავმჯდომარე – 1968 წლიდან. აქ არის მასალა, ზვიად!

ირაკლი აბაშიძე – 1968 წლიდან მე არ მახსოვს რომელიმე კაცის შესახებ გველაპარაკა და მათ შორის პირველ რიგში, რასაკვირველია, უმძიმესია ვილაპარაკო კონსტანტინე გამსახურდიას ოჯახის წევრების შესახებ.

თავმჯდომარე – უკაცრავად, 1965 წელს მიგვიღია წევრად.

ირაკლი აბაშიძე – რა მძიმეც არ უნდა იყოს ამის თქმა, ამხანაგებო, უნდა ვთქვათ – საბჭოთა მწერალს არ შეიძლება სხვა რაიმე აზრი ჰქონდეს. საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის წევრი ჩვენს წესდებას იცნობს, მათ შორის რასაკვირველია, ზვიადიც იცნობს. რასაკვირველია, არ შეიძლება, თუ ეს ყველაფერი ვიცით, რაც ვიცით ჩვენ… (მე ახლა ავად ვიყავი და ყველაფერი ვერ წავიკითხე). თქვენ აქ დაგიძახეს იმიტომ, რომ სთქვათ…

ზვიად გამსახურდია – ბოლოს ვიტყვი

ირაკლი აბაშიძე – სხვათა შორის, ბოლოს ჩვენ უნდა ვთქვათ. ჩვენ რას ვლაპარაკობთ?

ზვიად გამსახურდია – სასამართლოზე ჯერ ეკითხებიან ბრალდებულს და შემდეგ გამოაქვთ განაჩენი.

ირაკლი აბაშიძე – თუ საჭიროა კენჭი ვუყაროთ, კენჭი იმიტომ, რომ თქვენთვის გადაწყვეტილია, საკითხი ნათელია და მე მომხრე ვარ საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირიდან ზვიად გამსახურდია გაირიცხოს, მაგრამ ჩვენ ალბათ, იმიტომ დავუძახეთ, რომ მას მოვუსმინოთ. ახლა ჩვენ ვლაპარაკობთ და მერე მოვუსმენთ?

11 წელია მწერალთა კავშირში გვყავს კაცი, ჩვენი დიდებისა და სიამაყის შვილი, ჩვენი ყველა ოჯახის შვილი. რა ვქენით, რა გავაკეთეთ?! ჩვენს თავზეც უნდა ვთქვათ და პირადად ჩემს თავზედაც – ვუთხარით მას რაიმე, გავაფრთხილეთ, დავუძახეთ? აი, მე რომ ირაკლი აბაშიძე ვარ – რა გავაკეთე. 1966 წელს მიგვიღია წევრად. ეგ დაჭერილი იყო ერთხელ, მეც მოვეხმარე. ჩემს თვალწინ უთხრა კონსტანტინე გამსახურდიამ, მოგკლავო, თუ კი გაიმეორებო. მერე რა მოხდა, დავუძახეთ, ველაპარაკეთ, თუ რა ვქენით?! ასე არ არის სულ, ჩვენ ხომ გვთხოვენ პასუხს და მოგვკითხავენ და სავსებით მართალი იქნება. ასე კი არ არის – აუწევთ ხელს. იმხელა დიდი მოვლენაა, რომ არც ერთ რესპუბლიკაში არ მომხდარა. თქვენ ამას ანგარიში უნდა გაუწიოთ. ეს კაცი ამბობს – მე არა ვარ რედაქტორი, ჩემი ხელმოწერა არ არის. ვკითხოთ რაშია საქმე რა არის, დაგვეძახებინა, ერთხელ გაგვეფრთხილებინა, მეორედაც, უნდა გვემუშავა. მე ცოტა მკაცრად გამოვდივარ, ავად ვარ – მე ჩემს შესახებაც ვლაპარაკობ იმიტომ, რომ ძმად მიმაჩნდა კონსტანტინე და მეგობრად მისი ოჯახი. ამ ბოლო ხანებში ხუთჯერ ვიყავით და დღე არ იყო, რომ არ დაერეკა ჩემთვის და გიორგი ნატროშვილისათვის. ჩვენ დამნაშავეები ვართ და ჩვენ მოგვთხოვენ პასუხს.

ხმები – სთქვას.

ზვიად გამსახურდია – საერთოდ რა უნდა მოგახსენოთ. სასამართლო რომ სასამართლოა, მას თავისი წესი აქვს – საბჭოთა კავშირსა თუ უცხოეთში, არსებობს იურისპრუდენცია, არსებობს კანონი. თუ ყველაფერი მოთავებულია, უნდა გავჩუმდე და თქვენ რაც გინდათ ის გამოიტანეთ, ის დაადგინეთ. არ შეიძლება, სანამ სასამართლო არ დაადგენს დანაშაულს, კაცი დაისაჯოს და იმის თქმა, რომ ეს სიმართლეა იმიტომ რომ პრესაშია. პრესას შეიძლება შეეშალოს. ვერც პრესა გასწევს სასამართლოობას და ვერც პროკურატურა. ეს რომ ასე იყოს, მაშინ სასამართლო აღარ იქნებოდა. პროკურატურა გამოთქვამს თავის აზრს და მას რომ შეეძლოს გადაწყვეტა, მაშინ სასამართლოც არ იქნებოდა საჭირო. მარტო პროკურატურის აზრი რომ იყოს კომპეტენტური, სასამართლო აღარ იარსებებდა. სასამართლო იმიტომ არსებობს, რომ დაადგინოს სიმართლე, ის სიმართლე, რომელსაც ვერ ადგენს პროკურატურა. რატომ არსებობს სასამართლო და შეიძლება თუ არა ასე სროლა ადამიანის მიმართ ინსინუაციების და ყველაფერი ის, რასაც პრესა აკეთებს? ყველაფერი, რაც ენაზე მოადგება „სოვეტსკაია კულტურის“ კორესპონდენტს, გადმოიგზავნება აქ და იბეჭდება ან თუნდაც ის, რომ მე რადიო „სვობოდას“ ვუგზანი მასალებს. როგორ შეიძლება ასე დაბრალება? და რამდენი უნდა ჩამოვთვალო?

აი, თვით აქ რაც წამძღვარებულია. მე არ ვიცი, სად გამოდის ეს ჟურნალი, ვის მიერ. მე ვწერ და ვაძლევ მეგობრებს. მე ვწერ და რასაც ხელს ვაწერ, სამწუხაროდ არ იბეჭდება, ცენზურა მკაცრია, ამიტომ გადავცემ ნაცნობ-მეგობრებს. მაგალითად, ძეგლთა დაცვის მდგომარეობაზე დავწერე, პრესის ყველა ორგანოს მივმართე. არ დამიბეჭდეს და შემდეგ გადავწყვიტე მიმეწოდებინა ხალხისათვის.

რაც შეეხება პროკლამაციას, არ მინახია, არც მითარგმნია და საერთოდ მე არ ვარ საბჭოთა წყობილების მტერი, არც მისი დამხობის მომხრე და არც არავის მოვუწოდებ ამისკენ, თუ მე რაიმეს ვწერ, ვაკრიტიკებ რომელიმე დაწესებულებას, ეს არ ნიშნავს, რომ მე ვარ მტერი. ნუ აიღებთ თქვენს თავზე სასამართლოს ფუნქციას. მე ვიცი თქვენ ეს დაგეგმილი გაქვთ და, რაც არ უნდა ვთქვა, თქვენ ვერაფერს შესცვლით. ეს გადაწყვეტილია, მაგრამ თქვენ სასამართლო არ ბრძანდებით, თქვენა ხართ მწერალთა წრე.

არავითარი მაღლაკელიძის შესახებ წერილის ავტორი მე არა ვარ. გადახედეთ და ნახავთ – არც ერთი სიტყვა ჩემი არ არის. და სხვათა შორის, მაღლაკელიძის შესახებ უნდა მოგახსენოთ, – ის თქვენი „მერნის“ კონსულტანტი იყო, თუ ის ფაშისტი გახლდათ, რატომ არ მოხვდა ნიურნბერგის პროცესში? იმიტომ, რომ სწორედ ის იყო ანტიჰიტლერელი, ანტიფაშისტი, უბრალო სამხედრო. ის გახლდათ შულენბერგის დაჯგუფების წევრი, ანტიფაშისტი და არც ვიცნობდი და არც ვმეგობრობდი მაღლაკელიძეს, ის თქვენი გამომცემლობა „მერნის“ თანამშრომელი იყო წლების განმავლობაში და ყველა თქვენთაგანს მასთან პური უჭამია და კარგი სიტყვა უთქვამს.

გიორგი ჟორჟოლიანი – მე არ ვარ მაგ წერილის ავტორიო…

ზვიად გამხახურდია – თუ სასამართლო დაამტკიცებს, რომ მე ვარ მაგ წერილის ავტორი, ან ეს პროკლამაციაც ჩემი თარგმნილია… მე არ ვაწერ ხელს ჟურნალს, იმიტომ კი არა, რომ მეშინია, არა, მე არა ვარ მშიშარა. მე არ ვიცი სად გამოდის ეს ჟურნალი. ამ ჟურნალში ყველაფერი – რაც ფაქტიური მასალაა – სიმართლეა და მე ამაზე ვაწერ ხელს.

თბილისის მერიის თანამშრომლების პრემიები


2013-2014  წლებში თანამშრომლებზე (საერთო ოდენობა) დარიცხული პრემიების ოდენობა თვეების მიხედვით.

meria

სასაზღვრო პოლიციის ხელმძღვანელის მოქმედი მრჩევლების თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ შესაბამისი სამართლებრივი აქტების ასლები და CV-ები


ხელმძღვანელის მოქმედი მრჩევლების თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ შესაბამისი სამართლებრივი აქტების ასლები, ასევე ინფორმაცია მათი სამუშაო გამოცდილების (CV) შესახებ.

1

2

3

4

თბილისის საკრებულოში გაცემული პრემიები


2013 წლის 1 ნოემბერიდან – 2014 წლის ივნისის ჩათვლით (სულ 8 თვე) თბილისის საკრებულოს წევრებზე გაიცა 1 247 206 ლარის პრემია, რაც თითქმის სამჯერ მეტია 2013 წლის საწყისი 10 თვის განმავლობაში საკრებულოს წევრებზე გაცემული პრემიების ოდენობაზე (439 276 ლარი). მსგავსი მდგომარეობაა საკრებულოს აპარატის თანამშრომლებზე გაცემული პრემიების თვალსაზრისითაც.

2014 წლის ივნისის თვეში მაშინდელი საკრებულოს თავმჯდომარის ბატონი ირაკლი შიხიაშვილის მიერ წინასწარ გამოცხადებული იქნა, რომ მათი მოწვევის ბოლო თვეში საკრებულოს წევრებზე პრემია გაიცემოდა თანამდებობრივი სარგოს 300%-ის ოდენობით, ხოლო საკრებულოს აპარატის თანამშრომლებზე 200%-ის ოდენობით. 2013 წლის ივნისის თვის დაგეგმილ პრემიებზე საზოგადოების მწვავე რეაქციის გადასაფარად, ბიუროს სხდომაზე მაშინდელი საკრებულოს თავმჯდომარის ინიციატივით და მრავალპარტიული ბიუროს ერთობლივი გადაწყვეტილებით, 300%-იანი პრემიიდან 100% უნდა მოხმარდებოდა ქველმოქმედებას. თუმცა, როგორც თბილისის საკრებულოდან მიღებული დოკუმენტაციით ირკვევა თბილისის საკრებულოს წევრებზე თანამდებობრივი სარგოს 300% ოდენობით პრემიის გაცემას ერთჯერადი სახე არ ჰქონია და ბატონი ირაკლი შიხიაშვილის მიერ აღნიშნული ოდენობის პრემიების გაცემის გამოცხადების პერიოდისათვის მას უკვე სისტემატური სახე ჰქონდა მიღებული განვლილ თვეებში. ივნისის თვის გარდა საკრებულოს წევრებზე თანამდებობრივი სარგოს 300%-ის ოდენობის პრემია გაიცა 2014 წლის მარტის და აპრილის თვეში.

2013 წლის ნოემბრიდან – 2014 წლის ივნისის თვის ჩათვლით (8 თვე) საკრებულოს მაშინდელ თავმჯდომარეს ირაკლი შიხიაშვილს პრემიის სახით მიღებული აქვს 54 516 ლარი, გიორგი მუსხელიშვილს – 45 430 ლარი, გიორგი ტყემალაძეს და ჯაბა სამუშიას – თითოეულს 43 890 ლარი. სხვა საკრებულოს წევრების მიერ მიღებული პრემიების ოდენობა უმრავლეს შემთხვევაში არ ჩამოუვარდება 40 000 ლარს.

sakrebuloswevrebi

2014 წლის თბილისის ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით, თბილისის საკრებულოს შრომის ანაზღაურებისათვის გათვალისწინებული იყო 6 959 000 ლარი, საიდანაც 2014 წლის საწყისი ექვსი თვის განმავლობაში მხოლოდ პრემიებზე ათვისებულია 3 487 270 ლარი. თუ შევადარებთ განვლილი წლების მონაცემებს ვნახავთ, რომ მაგალითად 2012 წელს მთლიანად თბილისის საკრებულოს შრომის ანაზღაურებაზე დახარჯულია დაახლოებით იგივე ოდენობის თანხა (3 664 000 ლარი) , რაც 2014 წლის საწყისი 6 თვის განმავლობაში მხოლოდ პრემიებზე (3 487 270 ლარი).

მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ 2014 წლის ივნისის თვის შემდგომ ახალი საკრებულოს მოწვევის პირობებში საკრებულოს წევრებზე პრემიები აღარ გაიცემა, ხოლო აპარატის თანამშრომელთა წახალისების პრაქტიკაც მნიშვნელოვნად შემცირებულია (2014 წლის ივლისი-ნოემბრის პერიოდში აპარატის თანამშრომლებზე პრემიის სახით სულ გაცემულია 271 390 ლარი) 2014 წლის საწყისი 6 თვის განმავლობაში არაგეგმიურად გაცემული მაღალი ოდენობის პრემიებმა, გამოიწვია თბილისის ბიუჯეტის პროექტით შრომის ანაზღაურებისათვის გათვალისწინებული თანხების მნიშვნელოვანი გაზრდა – 2014 წლის ნოემბრის თვის მდგომარეობით თბილისის საკრებულოს შრომის ანაზღაურების გეგმამ უკვე შეადგინა 8 338 000 ლარი. მსგავსი მდგომარეობა თბილისის საკრებულოში შეიქმნა აგრეთვე 2013 წელს. 2013 წლის ბიუჯეტის გეგმით აპრილის თვის მდგომარეობით შრომის ანაზღაურებისათვის გათვალისწინებული იყო 4 585 500 ლარი, თუმცა 2013 წელს შრომის ანაზღაურების ფაქტიურმა ხარჯმა შეადგინა 6 377 400 ლარი, რაც უმეტესწილად განპირობებულია იმ ფაქტით, რომ 2013 წლის ნოემბრის და დეკემბრის თვეში როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ გაიცა ძალიან მაღალი პრემიები.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომლების დანამატები


2013  წელს თანამშრომლებზე (საერთო ოდენობა) დარიცხული სახელფასო დანამატების ოდენობა თვეების მიხედვით:

დარიცხული

შემოსავლების სამსახურის ჩანაცვლებული ავტომობილები


იმ  ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისა და კომპიუტერული ტექნიკის სია, რომელიც სახელმწიფო შესყიდვების მოქმედი კანონმდებლობით ახალი, იმავე ან გაუმჯობესებული პარამეტრების მქონეერთი ან ერთზე მეტი ავტოსატრანსპორტო საშუალებით, კომპიუტერული ტექნიკით ჩანაცვლდა(თითოეულის მიმართ ახალი ღირებულებისა და ჩასანაცვლებელი ქონების შეფასებული ღირებულების მითითებით).

111111111

222222222222

33333333333333333

444444444444

555555555555555

666666666666666

777777777777777

8888888888

პროკურატურა თავდაცვის სამინისტროს მაღალჩინოსნების ადვოკატებისთვის გაგზავნილ წერილებს ასაჯაროებს


images

მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, გვსურს საზოგადოებისთვის განმარტება გავაკეთოთ საქართველოს პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე, რომელზეც ბრალდებულის სახით პასუხისგებაში არიან მიცემულნი თავდაცვის სამინისტროს თანამდებობის პირები, რომელთაც ბრალად ედებად 4 მილიონ ლარზე მეტი სახელმწიფოს კუთვნილი თანხების გაფლანგვა. აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით, ბოლო დროს  თავდაცვის სამინისტროს ყოფილი  მაღალი თანამდებობის პირების, პოლიტიკოსთა გარკვეული ჯგუფის და ბრალდებულების ადვოკატების მიერ, მედია  საშუალებებით მიმდინარეობს მიზანმიმართული კამპანია პროკურატურის წინააღმდეგ, რომლის მიზანია საზოგადოების შეცდომაში შეყვანა და პროკურატურის დისკრედიტაცია.  ხსენებული პირები ცდილობენ წარმოაჩინონ, თითქოსდა მათ შესაძლებლობა არ აქვთ გაეცნონ ხსენებული საქმის მასალებს და ამ მიზნით ყველა საშუალებით ცდილობენ დამახინჯებული ინფორმაცია მიაწოდონ საზოგადოებას. ყოველივე აღნიშნული ცალსახად მიუთითებს ხსენებული საქმით დაინტერესებული პირთა ჯგუფის ზრახვას, რათა ხელი შეუშალოს საქართველოს პროკურატურის მიერ წარმოებულ გამოძიებას და შესაბამისად საქმეზე ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენას.

საქართველოს პროკურატურამ აღნიშნულ განცხადებებთან დაკავშირებით არაერთხელ დააფიქსირა ცალსახა პოზიცია და სრული სიცხადისათვის გვსურს კიდევ ერთხელ მივაწოდოთ საზოგადოებას სრული და ობიექტური ინფორმაცია მიმდინარე პროცესთან დაკავშირებით. დაცვის მხარის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია რომ პროკურატურა მათ საქმის მასალების გაცნობის საშუალებას არ აძლევს არის სიცრუე. უწყების მხრიდან აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არაერთი კომენტარი გაკეთდა, სადაც საზოგადოებისთვის განმარტებული იქნა მიზეზი თუ რატომ არ ხდება დაცვის მხარისთვის მასალების გადაცემა და ასევე ახსნილი იქნა, თუ რა სახით არის შესაძლებელი საქმის მასალების შესწავლა. აღნიშნულს ადასტურებს უწყების მხრიდან დაცვის მხარისთვის გაგზავნილი არაერთი ოფიციალური წერილი და მეტი თვალსაჩინოებისთვის პროკურატურა აღნიშნულ დოკუმენტებს ასაჯაროებს.

შეგახსენებთ, რომ ხსენებულ სისხლის სამართლის საქმეს მხოლოდ იმიტომ ადევს საიდუმლო გრიფი, რომ საქმეში არსებულ მასალებს თავის დროზე თავდაცვის სამინისტროს მიერ მიენიჭა საიდუმლო გრიფი და ეხება ქვეყნის სამხედრო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ საკითხებს. შესაბამისად, 2014 წლის 29 ოქტომბერს ხუთივე ბრალდებულს და მათ ადვოკატებს  დროებითი მოთავსების იზოლატორში წარედგინათ საქმის მასალები. ვინაიდან არცერთ ადვოკატს არ ჰქონდა საიდუმლო დოკუმენტაციაზე დაშვების უფლება და შესაბამისად არ ჰქონდათ კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის  შენახვის სათანადო პირობები (იურიდიული პირის მფლობელობაში არსებული, სათანადოდ დაცული იზოლირებული სადგომი, დოკუმენტების შესანახადსეიფი ან/და რკინის კარადა), ადვოკატებს განემარტათ, რომ ვერ მოხდებოდა მათთვის საიდუმლო მასალების გადაცემა. გამომძიებლის მიერ თითოეული ადვოკატი გაფრთხილებული იქნა სახელმწიფო საიდუმლოების  გაუმჟღავნებლობაზე და მიეცათ შესაძლებლობა გაცნობოდნენ საქმის მასალებს, რაზეც ბრალდებულების ადვოკატებმა განაცხადეს უარი იმ მოტივით, რომ დროებითი მოთავსების იზოლატორში არ იყო სათანადო პირობები დოკუმენტაციის გასაცნობად და მოითხოვეს დოკუმენტების მათთვის ხელზე გადაცემა.

იმავე დღეს და ასევე 30 ოქტომბერს აღკვეთის ღონისძიების განხილვამდე, გამომძიებლის მიერ განხორციელდა სატელეფონო ზარები ბრალდებულების ადვოკატებთან და კვლავ მიეცათ შესაძლებლობა მოსულიყვნენ საქართველოს მთავარი პროკურატურის შენობაში და მათთვის სპეციალურად გამოყოფილ ოთახებში, მშვიდ ვითარებაში სრულად გაცნობოდნენ საქმის მასალებს, რაზეც მათ ასევე დაუსაბუთებლად განაცხადეს უარი და კვლავ ითხოვდნენ საქმის მასალების გადაცემას. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 321-ე მუხლის მიხედვით სახელმწიფოსაიდუმლოების დაცვის წესის დარღვევა წარმოადგენს დანაშაულს, რისკენაც გვიბიძგებდნენ ადვოკატები, რამეთუ სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გადაცემის შემთხვევაში, მათ შენახვის სათანადო პირობები არ ჰქონდათ, რაც ავტომატურად ჩაითვლებოდა პროკურატურის მხრიდან კანონის დარღვევად.

აღკვეთის ღონისძიების განხილვის შემდეგ 2014 წლის 31 ოქტომბერს ბრალდებულების ადვოკატებს, ლევან სამუშიას, გიორგი სამუშიას, თეიმურაზ ნემსაძეს, მალხაზ ჯანგირაშვილს, დავით კორკოტაშვილს, თამარ გიგინეიშვილს და ლევან ვეფხვაძეს, ასევე იოსებ ბარათაშვილს 2014 წლის 5 ნოემბერს მას შემდეგ რაც წარმოადგინა ორდერი,  გაეგზავნათ წერილი და მათ მიეცათ შეთავაზება მიემართათ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კონტრდაზვევრის დეპარტამენტისთვის,  რომელიც კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით, შემჭიდროებულ ვადაში უზრუნველყოფდა ადვოკატებისათვის სახელმწიფო საიდუმლო ინფორმაციასთან დაშვების უფლებას. ხსენებული პროცედურების გავლისთანავე  ბრალდების მხარე დაუყოვნებლივ უზრუნველყოფდა საქმის მასალების სრულად გადაცემას დაცვის მხარისათვის. აღნიშნული შეთავაზებაც ადვოკატებმა დატოვეს რეაგირების გარეშე. დამატებით 2014 წლის 5 ნოემბერს  ბრალდებულებს და მათი ინტერესების დამცველ ადვოკატებს გაეგზავნათ წერილი და განემარტათ, რომ მათი სურვილის შემთხვევაში ნებისმიერ დროს ბრალდებულების ყოფნის ადგილას (სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში) მიეცემოდათ საშუალება, მათი დაცვის ქვეშ მყოფთან ერთად სპეციალურ გამოყოფილ ოთახებში, სრულყოფილად გაცნობოდნენ საქმის მასალებს და ასევე ექნებოდათ შესაძლებლობა გაეკეთებინათ მათთვის სასურველი ჩანაწერები, მაგრამ  მიუხედავად ბრალდების მხარის არაერთი შეთავაზებისა, არც ერთ ადვოკატს არ გამოუთქვამს თანხმობა. 2014 წლის 11 ნოემბერს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის N8 დაწესებულებაში ბრალდების მხარე შეხვდა ხუთივე ბრალდებულს მათ ადვოკატებთან ერთად და წარედგინათ საქმის მასალები, რათა გაცნობოდნენ მას და გაეკეთებინათ მათთვის სასურველი ჩანაწერები, აღნიშნული მოქმედების დროს ნიშანდობლივი ფაქტია, რომ ერთ-ერთმა ბრალდებულმა რომელმაც დაიწყო დოკუმენტების გაცნობა, ადვოკატ გიორგი სამუშიას მითითებით, შეწყვიტა საქმის მასალების გაცნობა, რაზეც გამომძიებლის მიერ შედგა შესაბამისი ოქმი.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით ცალსახაა, რომ ადვოკატების თვითმიზანი არ ყოფილა საქმის მასალების გაცნობა, რამეთუ მათ არაერთხელ ჰქონდათ ამის შესაძლებლობა და ჯიუტად არ სარგებლობენ მიცემული შესაძლებლობით. მსგავსი ქმედებებით ისინი ცდილობენ თავი წარმოაჩინონ უფლებადარღვეულებად, რაც როგორც ჩანს არის მათი არჩეული ტაქტიკა. აქვე აღსანიშნავია, რომ ამგვარი ტაქტიკა, რომელიც მიმართულია პროკურატურის დისკრედიტაციისკენ, პირველ რიგში აზიანებს ბრალდებულის ინტერესებს, ვინაიდან ადვოკატები არ ზრუნავენ ბრალდებულების რეალურ დაცვაზე, რის გამოც ისინი მოკლებულები არიან საკუთარი დაცვის უფლების განხორციელების შესაძლებლობას.

ამდენად, საქართველოს პროკურატურა მოუწოდებს ყველა დაინტერესებულ მხარეს, თავი შეიკავოს დაუსაბუთებელი და ცრუ განცხადებებისგან, რათა ხელი არ შეეშალოს პროკურატურის ნორმალურ საქმიანობას და საქმეზე ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენას. აქვე გვსურს კიდევ ერთხელ განვაცხადოთ, რომ საქართველოს პროკურატურამ საიდუმლო გრიფის მოხსნის საკითხის გადასაწყვეტად საქმის მასალები მიაწოდა თავდაცვის სამინისტროს და კონტრდაზვერვის დეპარტამენტს, რომელთაგან შესაბამისი დასკვნის მიღების შემთხვევაში საქმის მასალებს მოეხსნებათ საიდუმლო გრიფი.

აქვე გვსურს საზოგადოებას ვუჩვენოთ, თუ რა პირობებში სთავაზობს საქართველოს პროკურატურა ადვოკატებს საქმის მასალების გაცნობას. კერძოდ, მათ სარგებლობაში გადაეცემათ ოთახები, საქმის მასალებით, სადაც მათ ექნებათ სრული თავისუფლება გაეცნონ ამ მასალებს და გააკეთონ ამონაწერები 24-საათიან შეუზღუდავ რეჟიმში. ერთადერთი მათი შეზღუდვა იქნება ის, რომ მათ არ მიეცემათ საშუალება ეს მასალები გაიტანონ სამუშაო ოთახიდან და მოახდინონ ასლების გადაღება, ვინაიდან აღნიშნული იკრძალება კანონით.

ვინ არის კაცი,რომელიც დათა ახალაიას უმძიმეს ბრალს უყენებს?


download

ადვოკატი მირიან ნიკოლაძე გაზეთ ,,ალიასთან’’ ინტერვიუში დეტალურად ყვება,თუ როგორ აწამებდა დათა ახალაია ადამიანებს.გთავაზზობთ ამონარიდს,აღნიშნული ინტერვიუდან:

,,როგორ ხდებოდა ადამიანების წამება კაიფში მყოფი დათა ახალაიასგან, ეს ბევრმა არ იცის. ისეთი მეთოდების შესახებ გეტყვით, რომელიც მხოლოდ სულიერად ავადმყოფმა შეიძლება ჩაიდინოს. მაგალითად, დათა ახლაიამ რკინის ხელჯოხით საკუთარ კაბინეტში გიორგი ჩეჩელაშვილს სცემა.(ჩეჩელაშვილი 2010 წლის 2 ივნისს, ნარკოტრაფიკში მონაწილეობისთვის სპეცოპერაციის დროს დააკავეს) ახალაია მას რკინის ჯოხით წვივებზე, კოჭებში და მუხლებში სცემდა, თან რას აკეთებდა იცით? აი, ფილმებში რომ სადისტები აკეთებენ, თან ურტყამდა და თან ხმამაღლა იცინოდა, შეშლილივით. ფეხებიდან სისხლი, რომ სდიოდა ჩეჩელაშვილს, ამაზე ახალაია სიცილს ვერ იკავებდა. გორგოლაჭებიანი სკამი რომ არის საკანცელარიო ხომ იცით? ამ სკამზე იჯდა, მაგიდას წიხლს მიარტყამდა, გაგორდებოდა დაარტყამდა წაქცეულს და უკანვე გასრიალდებოდა. თან იცინოდა, ჩვეულებრივი მანიაკები რომ არიან ისე.

ასევე აწამა მევლუდ სვანიძეც, რომელიც ხეზე ფეხებით დაკიდეს და უმოწყალოდ სცემეს. მერე ეუბნებოდნენ, გაიქეციო, ესეც გაიქცეოდა, ახალაია ჰაერში გაისროდა, ვითომ მოკლა ეს ადამიანი. სვანიძე ყველა გასროლაზე ძირს ეცემოდა, როდესაც მიხვდებოდა, რომ ტყვია არ მოხვდა და ცოცხალი იყო, ისევ წამოდგებოდა, შემდეგ კიდევ ,,ესროდნენ’’ და ა.შ. ხომ ხვდებით, რა დონის ფსიქოლოგიურ ტერორსა და წამებას ჰქონდა ადგილი. ამ დროს დათა ახალაია მუდმივად კაიფში იყო და რას აკეთებდა ვეღარ აზროვნებდა. წამლის ზემოქმედება იმდენად დიდი იყო, რომ ჩვეულებრივი მანიაკისა და სადისტის მეთოდებით უსწორდებოდა ადმიანებს.
ხალხს, რომ აწამებდნენ და კაბინეტებში სისხლის გუბეები დგებოდა. ხოლო თოფურიძე, საორგანიზაციო საქმეებს აგვარებდა, ანუ გააყვანინებდა ნაწამებ ადამიანებს სხვა ოთახში, დამლაგებელს გამოიძახებდა და ა.შ. ასეთი საქმეების კურირება დათა ახალაიასგან სოსო თოფურიძეს ჰქონდა დავალებული’’.